ILUSTRE MUNICIPALIDAD DE VALPARAÍSO
OS ¿38 CO
O SMA
DICTAMEN PROCEDIMIENTO ADMINISTRATIVO SANCIONATORIO ROL D-053-2015
L MARCO NORMATIVO APLICABLE
- En la elaboración del presente Dictamen, se ha tenido como marco normativo aplicable la Ley N° 20.417, que contiene la Ley Orgánica de la Superintendencia del Medio Ambiente (“LO-SMA”); la Ley N° 19.300, sobre Bases Generales del Medio Ambiente (“Ley 19.300”); la Ley N” 19.880, que Establece Bases de los Procedimientos Administrativos que Rigen los Actos de los Órganos de la Administración del Estado (“Ley 19.880”); el Decreto N” 458, de 18 de diciembre de 1975, del Ministerio de Urbanismo y Construcciones, que Aprueba la Nueva Ley General de Urbanismo y Construcciones, y sus modificaciones (“LGUC”); el Decreto N° 47, de 16 de abril de 1992, del Ministerio de Urbanismo y Construcciones que Fija Nuevo Texto de la Ordenanza General de Urbanismo y Construcciones (“OGUC”); el Decreto con Fuerza de Ley N° 3, de 11 de septiembre de 2010, del Ministerio Secretaría General de la Presidencia, que Fija la Planta de la Superintendencia del Medio Ambiente; el Decreto N” 76, de 10 de octubre de 2014, del Ministerio del Medio Ambiente, que nombra Superintendente del Medio Ambiente; la Resolución Exenta N° 424, de 12 de mayo de 2017, de la Superintendencia del Medio Ambiente que Fija la Organización Interna de la Superintendencia del Medio Ambiente; la Resolución Exenta N° 1.002, de 29 de octubre de 2015, de la Superintendencia del Medio Ambiente; y la Resolución N” 1.600, de 30 de octubre 2008, de la Contraloría General de la República, que Fija Normas sobre Exención del Trámite de Toma de Razón.
lL IDENTIFICACIÓN DEL SUJETO INFRACTOR Y DEL
INSTRUMENTO DE GESTIÓN AMBIENTAL DE COMPETENCIA DE LA SUPERINTENDENCIA DEL MEDIO AMBIENTE
Z, El presente procedimiento administrativo sancionatorio se inició con fecha 25 de septiembre de 2015, en contra de la Ilustre Municipalidad de Valparaíso, Rol Único Tributario N” 69.060.900-2, con domicilio en Avenida Argentina N” 864, comuna de Valparaíso, Región de Valparaíso. La Municipalidad es titular de la Resolución de Calificación Ambiental N° 23, de 24 de enero de 2005, de la entonces Comisión Regional del Medio Ambiente (“COREMA”) de la Región de Valparaíso (“RCA N° 23/2005”), que califica ambientalmente favorable la Declaración de Impacto Ambiental (“DIA”) del proyecto “Modificación Plan Regulador de la Comuna de Valparaíso, Sector Barón”.
- El proyecto “Modificación Plan Regulador de la Comuna de Valparaíso, Sector Barón”, consiste en una modificación al Plan Regulador Comunal de Valparaíso, dictado mediante Decreto N° 26, del año 1984, del Ministerio de Vivienda y Urbanismo, para establecer una nueva regulación territorial en el Sector Barón de Valparaíso, orientada principalmente a que la ciudad complementara su oferta con servicios, atractivos turísticos y comerciales, que permitieran mejorar la calidad de vida de sus habitantes.
UO) 0158389 Un “Buoz ej ua assej¡oJJesap e ueAen anb soyaÁoud so] ap saJejny so] e 9N9O el ap V'y"T O|n>1e ¡e Op1an2e ap ernaJd U9!IDeuIJOyu] OO) Je3a1Jua ap U9!De311go ej ap ojuarudunou! un enunuap 2s ““eB8n; opun3as uy Ll
*3]uajaduo) pepiojne ej sod open¡ena op;s eriqey ou anb oyeduu! “eaJe ja ua ¡ueuns) jenjuana un ajue opepunu! ajuawejajduo euepanb “,U9Ieg OJ3Nd ezeld I1ew, oahoud ¡a anb uejeyas anb (,,VOHS,,) epeuwy e] ap O9Jp180UBa90 Á ODYRISOJPIH OLDIAJaS 18 10d sep wa upnepunul ap sejues se oppouoxsap ueliqey as anb ap oyoay ja ua ezuawepuny 35 USIQUUE | “BUOz e] US SIWeuns] Á SOLUSIS SP SOPEALISP $OY3J3 JEBILU O JeJOJJUO) BJed opeidope ueÁey as anb sepipaw Ju sajezuaiquie soyeduu! sonanu U390u0) as OU 'QTOZ 2P Ol3q9y ap ¿7 19 opr9aese ojuana ¡ap o3an| anb ua azuawjedinutid opepuny “4011aJue 07 "y)y e] ua opeo1pur ozejd [9 Ua sajuajaduo) sapepl1ome se] uo) UOINeuIpJoO) U3 “Buoz ej esed enuaBunuo) ap sepipa Á SO3S9/y 3P UQIDUIADIH AP UB] UN JeJ1OQe|9 ap pepjedisiun e] ap u9e311go ej e ojuaru1dunou; 12 epunuap as “2JUDWI3WId “9
:3]U3IN3IS O| € U33IJ3J AS AJUIW|EIDUISI “SOBJE) AP UQIDE|NLLOY 2] US aJUAW]eUIy sopenajal 'Sopeinunuap soyday $07 “yTOZ 3P 3/QUAMOU ap 6T Á auquandas ap sz eyoay uo) ayuauoa3sod epejuaula¡duo9 OpIs e11qey enunuap e753 * UOJeg 1035 “OsIe/ed|en ap eunuo) e] ap JOpen3ay uejd UQIDe9Ipoy, opakoud ¡a oqosde anb S00Z/EZ «N VIY e] ua sepejduwajuoy sauo/9e311qo seyalo “sopadse soso auua “opiydunou! eliqey osiesed|en ap pepiediouny ej anb Opue>¡pu; “93U3IquIY OIPA/N SP enuapuajuadns eysa ajue enunuap eun pjuasaud sefoy 1yBuog JOpenjes “pTOZ 3p (qe ap y eya, uo) S
- UQIEG ASNIA 103995, 0310] 9ZT-T (.11S,) SOUJ3aJU| SOJSINAL| IP ONIAJIS [3P 10Y olpald ¡e ajuaipuodsa4J09 “osiesed¡ea 2p eunuwoz ej ua “T6ZZ ¿N ZUNZzeJ3 epiuany e ua ezejdwa as oypaAold 9153 'uQ1eg ojang oyahold ¡ap ojpoJesap ¡ap ojpaw Jod osjesed¡en ap u9!Bay e ap 0183509 3pJO0q ¡9p u9He1adnos, ej esed upIsaduo) el 6-0v6'LL9'9L ¿N OMEAquL O91up ¡Oy “ys osjeJedien ezejd esaldusa ej e 9opnípe “£-00L'7S6'T9 «N OMB1mquL ooJup ¡oy “osjesed¡ep enenog esaldug el “9007 3P 3uquarnou ap OT eya, O) v
STOZ-£S0-A 10Y OIJOLVNOIDNVS
OLN3INI03DOYA 130 SILN3I03D3ILNV m1
"SAUONCIHIPI AP EPIA BUIIXB UU e4ny¡e ap OJuauune Á eJ3ue]sO) 09Sed 3.q0S saJO9auo) SONDIP9 AP 2INJL AP LONNUILISIP SOAJ3W OT AP JEMJOG UQUIIS eB3pog e ofajesed oJua/Wenuezs!p “31914 Á Spiemp3 sajjeo =p safa so e oyadses ow1ujw OjJU3IuIennuejsip ap u9peuJu1a 'eJ2UEIS0) O9SEG |9P 3IQUIOU |2 SEPILSYOA SAUO/DEIIPOLI UOJEJOAODU! AS IPUOP US “UQIEG AIN 101995 Z0-8dSd Á TO-8ASA SOUP|A “UQIP8 101935 019150) APIOY JSP ¡BUONDIAS OUBIA 9 oqoude anb '600Z/€Z0T «N ODIPIEo/y 0194930 ajuerpaw 991IpoLu as uejd 9 ajuawuouajsod anb Jejeyas aqu) "osieJed¡eA ap JOpejn3ay Ue]d [e UQIDEIHIPON e] eqanady anb “5007 ap OZ18L ap TT ap “06T oN ezueuapiO e] ap UQINEYIp e] uo) enualla ns pgzuauo) 's00Z/EZ «N VIY Pl Jod opeqo.de “¡unwo) JOpejnSay Ue|d 3153 * e4auejso) e] Jod Oaseg, [3 Jesadnoa ap sajueyqey So] ap 03sap [a A 1013150) 3PJ09 |3 $3 OUN SAJENI SO] AP SEZII13] O SIPIO SOSISAIP US ,OML3UYHUV,, [9P UQIDIUYIP el “openasald Jas aqap anb pepni ej ap unwoo uarq “,ofo ¡ap pepardoldo), OuI0) EpIuIYap exsia el e oladsau ap o1daxuo) ¡a ¡esaua3 ezned ouo) opualua] '91U33/n sajue Ty BUOZ e] ap UQINULWSIP ey eoi¡dus amb 0] “TT-8 Á T-EV SPUOZ Se] ap UQIDeaJ0 e] US a1SISUO) UQIDEILIPOUI e] “ajustes pads3
VNS ZN
ANNO AP OUIAIGOD, IUAQUIY OIPayy [Pp epuapualunadns
IN EN
AS a O
YI SMA
los restos de naufragios y de estructuras marítimas existentes en el sector El Almendral. Lo anterior se habría producido por cuanto la Dirección de Obras Municipales (“DOM”), no habría elaborado ni acreditado la existencia de este catastro, y por otro lado, no habría informado de la existencia de importante patrimonio arqueológico emplazado en el subsuelo del Sector Barón.
- Lo anterior se reforzaría en los antecedentes remitidos por el Consejo para la Transparencia, ante las solicitudes de información efectuadas por el denunciante respecto de esta obligación, consistentes en la Resolución de Amparo Rol C-1353-2013, donde se le remitió el Ordinario DAJ N° 616, que indica que "no existe el documento denominado 'copia del catastro de Arqueología Patrimonial incluido en el anexo de la memoria explicativa de la modificación del plan regulador de Valparaíso, sector Barón, año 2005". De igual modo, lo anterior consta en la resolución del mismo organismo administrativo, plasmada en el Oficio N” 000773, de 25 de febrero de 2014, en causa Rol C-1352- 2013, que le indica al Municipio que "en su calidad de autoridad reclamada, informe el cumplimiento de lo ordenado, pronunciándose expresamente sobre los motivos concretos que justifiquen y fundamenten la inexistencia de la información requerida", tras lo cual, con fecha 17 de marzo de 2014, la Municipalidad indicó que "habiendo sido agotados los medios de búsqueda a nuestra disposición para encontrar la información, se constató que este Servicio no posee la información requerida, toda vez que no ha sido elaborada por la |. Municipalidad de Valparaíso en los términos solicitados". En consecuencia, el denunciante indica que las excavaciones y el inicio de faenas de construcción para el proyecto Mall Plaza Puerto Barón, habrían importado, en definitiva, la destrucción de importante patrimonio arqueológico.
9 Producto de lo anterior, con fecha 31 de julio de 2014, personal de la Superintendencia del Medio Ambiente concurrió a fiscalizar el proyecto, relevándose las conclusiones de lo verificado en terreno y del análisis de la información requerida y entregada, en el Informe de Fiscalización DFZ-2014-411-V-RCA-IA.
- Finalmente, los cargos sobre los cuales versó la Formulación de Cargos fueron los siguientes:
Tabla N° 1: Cargos formulados en procedimiento sancionatorio ROL D-053-2015
Hechos constitutivos de
. Normas, condiciones y medidas infringidas Clasificación infracción
RCA N° 23/2005
“4.4 Con respecto a la generación de los efectos características y circunstancias señalados en la letra f) artículo 11 de la Ley 19.300: Alteración de monumentos, sitios con valor antropológico, arqueológico, histórico y, en general, los pertenecientes al patrimonio cultural. Sobre el particular debe tenerse presente lo siguiente (...)
b) Patrimonio Arqueológico Leve b.1) Los terrenos de la propuesta de modificación presentan un importante patrimonio arqueológico, producto del relleno efectuado para su construcción, el que se realizó, de acuerdo a la información histórica registrada actualmente sobre abundantes restos, entre los que se encuentran: las Obras de canalización del antiguo Estero Las Delicias; Naufragios registrados en el área de relleno (muchos de los cuáles sirvieron de base para su
- No elaborar el Catastro de Patrimonio Arqueológico, consistente en restos de naufragios y de estructuras marítimas en El Almendral, para que este fuese y sea entregado como Información Previa a los titulares de los proyectos que se van a desarrollar en el área del Sector Barón.
ey exsey “eoipur anb sajenipní sesnes ap uopeywe e ap pniuja us “ojua/wIpaold ¡ap uoisuadsns e eyo1os apuop oy.uosa un ojuasaud osjesed]en ap pep:jedioiunyy a135n11 e] “STOZ SP 34qn190 AP ST Pydaj UO) “aJUaWIOLIaISO4 “TT
STOZ-ES0-O 108/T .N 0JUIXZ UQIDNJOSIY :21UINS
an1
- MOJDDI/IPoww ajuasaid D] ap oinuabin ua pponua o ap sandsap so/p 09 JO0p107 SP D VINIYOD D] 2p OJUaNuINou0) pod opojuasald 195 pI9q2ap anb ¡a “sazuazaduo» Sapop!JO1mD $0] UO) UP/IDUIPIOO) ua '“DuOz bj osod oruabunuo) ap sopipaw Á sobsaly ap UO/DUINZIA AP UDIH UN AP UQIDOJOQO]A D] JDUONSIB PIP 10/NYL ja “(sowsis o/Á sauonopunu, “siwDuns/) sobsaly D ajuasafal “Tip ¡olaunu ¡a ua opojoyas o] p ojadsas uo) “ano “Z (1)
((Os/DJOA|DA AP JOUNWOI3JU) UD]d J3P ES O/NIHUY OXAUY VIO)
: UOIDDOJ/IPa ap osiuad onnoadsas ja as/DY1oJOSs ap oJuaWolu 10 sajodioiuni $o1gO ap u9rdaa bj ua asibjuasald UpJaqap sawofu! SOY “10JOY ¡ap apioq ¡a ua o/A sasjoquua “soJa]sa “so DD sajuaDÁpo u3dojdwa as sauo/donsuo) so] opubna osijuad Joywoyos ¡o sobsaiy ap awofuj /0quasald ubJaqap soposajajul SO] “OSIDIDA|OA 2P |DUNLOI2JU| DaIy [2 Us", “T :02/pu! amb Es “Uy 12 U3 ('A'I'd) OSIDIDA|DA
ap ¡punuwoo/a3u] UD¡d ja JOd Dpouwou pasa UQIDDNAS D| OSO) Opo] UZ 'S86T Á TLGT 'S96T '896T “6E6T aP SOJOLA1LA] SO] JOd soybp sajofow opufns by oodwoz Á sauoropunu! O “siuDuns] p sajqinqiu1o obsa11 ap sauo/onyis opIqoy by Ou Dyaf psa apsag "sopinyisuo) sosuafap sns UO) DE6T 2psap Dpopijosuos puDqun puoz pun sa 0353 :anb 'soz2adsD $010 a13ua “T Dpuapy ua Djoyas as “omuabunuo) ap sopipaw Á sobsaly ap uO/NDuanald ap UDId un ¿ojuasad ap pny191jos o] o Á sobsall ap ¡o/3uOJ ¡O 0J93dsas U0) sobsaly (O
:aJuambis o] ajuasald as/aua] aqap 10/nonund ja a1qos
“aso Á on6o
“ojans ¡9 sopin¡9u) “saygpnouas sajp1miDu SOSINIAL SO] AP POPIJDO Á popnuoo o, auqos sonnooiubis sosianpo sopaf3 :00£'6T 437 0 9P TT Opmanuo (q b/Ja] 0] ua sOpojoyas SO/DUDISUNaJO A so9nsiua39010) sojafa so] ap upIoo/auab o] p ojadsas u0) A 'sonprsas o sauo/siwa “sazuan¡Ja ap pop!]o9 Á popnunbs
py D opiqap “uprojgod bj ap pnjos oy buod obsaly :00€'6T A37 0| ap TT ojmoyuo (o ba] pb] ua SOPojpyas SO/DUbISUNIIIO Á SD9NSIJAIIDIDI SOJ2L SO] AP UPIDOI3UIÓ D] O o0j9adsaJ UO) T'p,, S007/€Z «N VIY
*o|139ey opualqap “5007/Ez «N VIY e aña anb
sowsis o/Á sauopepunu! *siueuns] enuaSunuo) ap SepIpal Á SOBSaly AP UQIDUIADIA ap URId 19 JeJoqeja ON “z
esed
:, 0319 DIS2 US JD]/OJJDSIP O UDÁDA as anb soj9añoJd so] ap saJD¡n13 SO] 0 9 A 'N'D'O O] AP b'b"T OININUY O OPIaN2D ap DINSIA uopounofuj owo) opobalua Das 2359 anb osod “(¡opuawy 13 US sOWIUDW soJm39n1359 ap Á so/bo1fnou ap S0J53J) 0175010) “ono2Idx3 DLOWaW b] ua oxauy un oulo) bJodio3u! as (29
“(S0J3I509 soua10q sonbrnuy :ojdwala od) oanoxsiy ojBojoanbio ap soJsay “(so1JO 2/3U2 JPI1ISMPU! DIMIINIISIDAÍU! “UDQIDI AP aan :ojdwafa 10d) bIa7509 DpIN3ani3saDJfu! ap SoIgO “(UQIDDZI/DaJ
u9pesyIselo
sep13uyul Sepipaul Á sauo¡o/puo) “SeuJON
ug1oeJJu! BP SOAINYSUOI SOYISH
21D 3 0UI01gOD) aIUDIQUIY O1PaW 19P. eouapuaradas
VIAS YN
que
iS
Yo ap oujalqo9
¿EY Sobierno AO
ejecutoriedad de las respectivas sentencias, y en subsidio, solicita ampliación del plazo para presentar un Programa de Cumplimiento y para presentar descargos, en virtud del artículo 42 y 49 de la LO-SMA. En el segundo otrosí del escrito, se solicita tener presente la personería de Christian Paz Becerra, quien suscribió, para representar a la Municipalidad, adjuntándose al efecto copia del Decreto N° 155, de 18 de enero de 2013, reducido a Escritura Pública de 30 de enero de 2013, ante el Notario Marcos Díaz León. Luego, en el tercer otrosí, se solicita tener presente delegación de poder a las abogadas Jeanette Bruna Jara y Francisca Fuenzalida Paralacios, para obrar conjunta o separadamente. Finalmente, en el cuarto otrosí se fija domicilio y se señalan correos electrónicos.
-
Con fecha 21 de octubre de 2015, por medio de la Resolución Exenta N° 2/ROL D-053-2015, se resolvió rechazar la solicitud de suspensión del procedimiento, por considerarse que los procedimientos judiciales indicados trataban materias diversas a las del procedimiento sancionatorio, el cual versa sobre la determinación de infracciones a la RCA N° 23/2005 y no sobre el cumplimiento de la normativa sectorial o sobre la legalidad de un acto emitido por la Dirección de Obras Municipales. Por otra Parte, en esta misma Resolución se accedió a la ampliación de plazo solicitada, otorgándose 5 y 7 días hábiles adicionales para la presentación de un Programa de Cumplimiento y descargos, respectivamente. Adicionalmente, se tuvo presente la personería de Christian Paz Becerra para representar a la Municipalidad de Valparaíso, pero por el contrario, se ordenó subsanar la delegación de poderes del escrito de 15 de octubre de 2015, ajustándose a lo indicado en el artículo 22 de la Ley N° 19.880.
-
Luego, el 12 de noviembre de 2015, encontrándose dentro de plazo, la abogada Jeanette Bruna Jara, en representación, según indica, de la Ilustre Municipalidad de Valparaíso, presentó descargos y señala en el primer otrosí, “acompaña documentos”, en el segundo otrosí, “solicita diligencias probatorias”, y en el tercer otrosí, “ofrece prueba testimonial”.
-
Más adelante, con fecha 10 de abril de 2017, por medio del Memorándum D.S.C N” 195/2017, se designó como nueva Fiscal Instructora Titular del presente procedimiento, a Catalina Uribarri Jaramillo, debido a reestructuraciones internas de la División de Sanción y Cumplimiento de la Superintendencia del Medio Ambiente. Asimismo, con fecha 10 de abril de 2017, se emitió la Resolución Exenta N° 3/ROL D-053-2015, que junto con tener por presentado el escrito de descargos, solicita acreditar poder para representar a la llustre Municipalidad de Valparaíso, dando cumplimiento a lo ordenado por la Resolución Exenta N° 2/ROL D-053-2015, o acompañando la personería que corresponda. Asimismo, dicha Resolución accede a la solicitud de diligencia probatoria consistente en “tener a la vista los antecedentes del expediente de fiscalización de la RCA N° 23/2005”. Por otro lado, la Resolución rechaza la solicitud de diligencia probatoria consistente en llamar a declarar a los testigos que la Municipalidad individualiza, por haberse articulado la solicitud de forma genérica, sin permitir realizar un análisis de pertinencia y conducencia de la diligencia solicitada. , Finalmente, se resuelve tener a la vista en el procedimiento, las sentencias de las causas Rol E 23110-2014 y 9969-2015, ambas de la Corte Suprema. l
-
Finalmente, con fecha 3 de julio de 2017, se dictó la Resolución Exenta N° 4/ROL D-053-2015, que ordena la realización de las siguientes
sa eqanid ej ap upeJojen o uoneparde ej anb Jesaudxa OsI934d Sa “OWISIWISY “UOIDINAUOI BUIUI o 21q1| e] 0130 ja ua “A epesez o ¡e8a] eqan.d ej owa.3x3 Un ua Opuez]sa “eqanad e] ap UQIDeJOJen ap OIpawajul uawIBaJ un sa eso eues e7 “07
eo1yuo eues e| ap sej3a4 se] e auJoJuO) e21/83, 35 'SOB18) AP UOIDE/NWIOY e] uepuny anb soy3ay so] 4eqoJduo) ap oxalqo ¡a uo» “euapuazuivadns ey aÁna3su1 anb saJOpeuonnues sOn/JeJ9sIuIuIpe soJUaIuuIpadoJd so] ua eqanad ej ap upnenaude ej “JoLajue o] ap u9zes uz “soB1e) ap uonejnunoy e] uepuny anb soy9ay So] Jeqo1duloo e Ope3aj] UBy 35 OWQI PULIOJ e] AeJeyas “USUIeYoIp [9p OwJuJUL OJIsinbas 0u10) auOdSIp “VIAS-O7 el Sp ES O/Naue 13 “ayed ns JOg e9/149 Bues e] ap sej8au sej e aunojuo) uesenalde as anb so] 'oy9aJag ua ajqrsiupe eqanid ap orpat sambjeno axuerpauu as/eypaJde ue1aqap sajoyesu! so] ap sapepipiqesuodsas se Á sope8nsanu soyoay so| anb auodsip vINS -01 8] ap TS O/Mopue ¡ap osawjd osipu! [3 “6T
TOO NETO NINO Y OINIMAIa3sO Na 1INISIV TI NINVISNO) 3NO OINOLVNOMNVS OAILVIISININOV OLNINIOIDOYd 31N3SIUA 13 NI NVISNO) 3N S31N303D31NV SOT 30 OIVOLV8OYd YOTVA 'N
"sepejnduu! SauO/938.Ju! Se] Jeyreosap O Je4mBiyuo) eJed eJezi]eas as OpIjO ap AND SISIJPUE [a 18./35n]! ap UL e “ojuarw1paxold ajuasald ja ua opejuasaud SOSIEISOP,, OPPUIWOUIP OJOS |9 PIBzIJeUe as Buso) ¡en3l ap “088'6T «N A31 81 3P 8 0/n>e ja ua opida]qe3sa “onisnj9uos ordputad pap pnyun ua Á “1oL1ajue O] aque3sqO ON STOZ -£50-0 109/€ «N 2149x3 uOnNn¡osay e] JOd Opesayas o] e oJuaruIdun) asopuep ou “ojuaru1padoJd jo ua eauosiad exo eunsje opinyisuoo ey as oodwez lu 'STOZ BP 3.qnio sp ST 3p OyuOS3 |a ejuajas as anb ey e sapod ap u9peBajap ey opepuawus ey as ou “U2WeyIp ajuasaud ¡ap eyoaj ej e anb “1eu3isuo) aqu) “azuaWeuly “81
“STOZ-£S0-U 108/p «N P1U3X3 U9N|OSAY e] SP OIPau Jod SOPey1o1Jos SeJna1d SaUOpeuIJoJUl ap sopeonia) ap eldos ejunfpe amb “TO9T ¿N OMPUIPIO [9 Qntuas osiesed¡eA ap NOQ el 'LTOZ 2P 015038 ap Q£ 2yay uo) “033m7] “LT
*GTOZ-£S0-O 109/v «N 2143X3 UOIDN|OSIY E] SP Opa 10d Opeyn1¡os O| ap eojade ouoju! “osIeJedien ap uQI32y e] ap v3S J9p ¡euoiBay 10199110 [9 “LTOZ ap orní 2P 7 eya, uO) “101aJue O] ap pnyla u3 “9T
- UQJDG 101995 “OSIDIDA|DA AP PUNLO) D] SP 10po¡n63y UD|d UP!IDO9fIPON, OI93A04A |3p VIO D] a/quJOnDf a3uaup3ua!quio o1f1p9 anb $00Z/EZ «N VIY D] 3P Z OPUDIpISuO0) a od opibixa “sowsIs O/Á sauo/SOpunu! “sIuID uns] pod bi9uabunuo) ap sopipaw Á sobsaly ap U9IDuanald ap UDId ¡ap UoID010QD¡3 D] D DPD/90SD “OS/DIDA|DA Ap UQIBay D] ap VIS JONI2D [O O “osID1Dd ¡DA ap UQIbay D] 3P VINJYOI Sazuozua D] D “osIDJ0d¡DA 2P POP!DALIUN A 2435N]] 0] od sopozuasald “(sono aqua “OSJOJOA|DA AP DUI UQIDOUIAGOD “ININO) SOMIAASas souwsiubB/0 so] 40) UQIDDUIPIOO) IP sauojunas ap sajuapadaquo Á sozuauunoop so] ap bIdo) :upoouJoful a3uambis o] pywas anb pod “os/010d|DA 2p UQIB3Y D] AP VIS |ONJID JD 10101JO (q, Á * OPpynduoso o opoquasald J9quy ubpand sopb31f11139 soyo!p anb oxaub oJuaun3op opoz Á “oyoaf 0] O TTOZ 04D 9 2PSIP “,UQIDG DZD[d 9, ¡O SOPpr9OSsD Sauo!D9NA3SUO) SO] OPuDZ!¡DaJ UpIS3 3S ¿PUOp Á UPIDG aJJaniA 12 pzojdwa as apuop 103995 |a DJDA OS/OJDA|DA AP Sayodi9/un y $o1qO ap U9I99a1g DJ 10d SOPny JW SDIASIH SIUO/IDULOfU| ap sopooif113) SO] ap pop!J0303 0] ap odo) :uppouoful aquambis b] pywas anb pod “oS/DIDA|DA ap buno) b ap sajodinjuny so1go 2p uQldala o] o 10HO (0, :seojeqold sepuaBipip
VIS SN
21M) AP OuiaIgoo, IUAIQUY OIPpaW 19P. epuapuajuadas
ON > A
ig Gobierno Paz] de Chile
La
el proceso intelectual por el que el juez o funcionario público da valor, asigna mérito, a la fuerza persuasiva que se desprende del trabajo de acreditación y verificación acaecido por y ante él”.
-
La jurisprudencia ha añadido que la sana crítica implica un “[aJnálisis que importa tener en consideración las razones jurídicas, asociadas a las simplemente lógicas, científicas, técnicas o de experiencia en cuya virtud se le asigne o reste valor, tomando en cuenta, especialmente, la multiplicidad, gravedad, precisión, concordancia y conexión de las pruebas o antecedentes del proceso, de manera que el examen conduzca lógicamente a la conclusión que convence al sentenciador. En definitiva, se trata de un sistema de ponderación de la prueba articulado por medio de la persuasión racional del juez, quien calibra los elementos de juicio, sobre la base de parámetros jurídicos, lógicos y de manera fundada, apoyado en los principios que le produzcan convicción de acuerdo a su experiencia”,
-
Así las cosas, en este dictamen, y cumpliendo con el mandato legal, se utilizarán las reglas de la sana crítica para valorar la prueba rendida, valoración de la que se dará cuenta en los capítulos siguientes.
v. SOBRE _ LA CONFIGURACIÓN DE LAS
INFRACCIONES
23, A continuación, para analizar la configuración de los hechos que se estiman constitutivos de infracción, se procederá a examinar la procedencia de los argumentos esgrimidos en el escrito denominado descargos, tanto de forma general, como para cada uno de los cargos formulados.
Alegaciones Generales respecto de la Formulación
de Cargos
- Como descargo general, primeramente se señala que la Resolución Exenta N° 1/D-053-2015, que formula cargos, adolece de defectos formales incumpliendo el artículo 49 de la LO-SMA, toda vez que (i) No haría una descripción clara y precisa de los hechos que se estiman constitutivos de infracción; (ii) No establecería la fecha en que se estiman haberse cometido las infracciones; y (iii) No señalaría de forma categórica las normas, medidas o condiciones de naturaleza ambiental, eventualmente infringidas.
255 Sobre esto, se debe señalar, por una parte, que en la Formulación de Cargos se describen de forma clara y precisa los hechos que se estiman constitutivos de infracción, tanto en el relato general como en la Tabla N° 1 del Resuelvo |. En efecto, luego de hacer una relación detallada de cómo se ha tomado conocimiento de las hipótesis señaladas en la Formulación de Cargos y de los antecedentes que las sustentan, describe de manera precisa los dos hechos que se estiman constitutivos de infracción, asociando éstos a la respectiva norma, medida o condición infringida —considerandos de la RCA N° 23/2005-, señalándose que estas infracciones estaban establecidas en virtud del artículo 35 a) de la LO-SMA,
—_____——
1Al respecto véase TAVOLARI, Raúl. El Proceso en Acción, Editorial Libromar Ltda., Santiago, 2000, p. 282. ? Considerando vigésimo segundo sentencia de 24 de diciembre de 2012, Rol 8654-2012, Corte Suprema.
8
AP SAUONIPUO) USUAINEIJUO) SOPPUBISUO) !|¡e sajeuo1deJyu! soyday so] 's0318) 3P UQIDE|nuOy
e| ap ena] ejos ej ap asaeoiuan apand ouo) ¡ez Á “euandasuo) U3 *,UQIBg 101995 “osjesed¡en / 3P PUNUIO) EP] AP JOPen3ay Ue]d UONEINIPolN,, oyahoud ¡ap ¡equaiquiy opedul] ap u9nesepag ts ey eqanide anb “s00z/£Z .N VIY e] e seuoroelul ejuena] OlOjeuo/Dues OjJU3JWIpadoJd : ajuasald ¡e usBuo op anb so3ie) ap uopejnuoy el anb JeuBisuos aqe9 “seomsiuequn seuajeWw ap asaejesn Jod “sepIBu1ju! Sel1ajeul Sej J3)0u0) ap epIqIyu! el1e3s9 aJua!quuy OIPalN ¡ep epuapuajzunadns ej anb e uonejas uy “Te
eonsiuegun ezajenjeu ap uos anb 'sepiBuljur seljajelu se] ap ojuanuinouo) ¡e oypadsal “ajuaIquiy OIP3IN ¡9p enuapuajuladns ej ap enuajadulos ap eyej eun euqey anb esaudxa as ¡e19ua3 oBieosap owo) “ou opun3as uy “0€
“VIAS-01 8] 2P 6p o/no114e ¡e oqua/ uu duunour ua sajewoj soyajep ap adajope soBiey ap u9pejnuwoy ej anb e epuajas uopejuaun31e e| e1ezeyoas as “sep! ap uapio a1s9 Uy “67
"OPeo1y119A eJqey as ou Une soB1e0 Je/nuoy ap eyosy ey e anb O| '1ada|qexsa eosnq as anb o] sa enisod u919se ouJo) opIpuajua ojuaru1¡duna oÁn) “sauorsiuo e uapuodsa1J09 amb soy3ay 'soBJe) ap u9nejnuoy e] ap oj9[qo soy93y so| ap OJUSIuInouo) Quo] anb ua seyoay sej ejeyas soBJe) ap UQIDe/nuJoy e] “OPI uas a7sa U3 "sOYday So] ap OJUSILuUIDouo) guio] epuapuayiadns ej anb ua ojzuawoWw ja Á esaueW e] 1390u0) JOJ9e4Ju! 18 ayuwsad al anb ¡euo¡pe vOINeuwJoju! eun ouo) (opipeye sisejua) ,(*:) uoouofj1an ns ap 0yoaS DJ A u9I990.1fu! ap sonnysuo) uawnsa as anb soyoay So] ap ospoald Á D1DJ) uoIodinosap,, e] e aJaljas as 6y opnopue fap Oysinbas [a “a]UBWeuoipy “ez
“ueseq as saen) so¡ ua sajuapadajue so] ap uziquuez owo) 'sopejnduur uoJany ay amb soBeo so] ap oypadsa1 ojuez “oJualuIDouo) oua¡d ua onn3sa osjesed¡ea ap pepijediolun 3195n]1 e] “euandasuos US *101984JU! ojunsaJd jap esuajap ap soydaJap so| pAeJOs eJaueW esa ap A vINS-01 e] suodul anb soysinba, so| o1dunou! ojuauipadold ajuasaud [ap soB1e) ap uONeÍnuloy el anb Jaua3sos eupod as ajuawejew anb o| 10d “opeinduu uey as anb sosiald soyday so ap oun epes Á sopoj ap uoIsualdulo) eun ap ejuan) ep Á “aJuaIquuy OIPalW [ap enuapuazuladns e59 ap Jenye [ap oyadsal seougual sauone3aje sua uo) “une seu “adueo¡e Á OpruaJuoo Ns OO) 15e “sope3nduu! sajeuo!99eJju! soy9ay so] ap oun epe) Á sopo) e asaljal as ¡eno ¡a 'SOBI9sap ap 019sa Un Op!quas ey as oyuaIuIpadoJd ajuasaid ja ua “'opnuas 2159 U3 “LT
"SOBJLISIP DP 011953 [9 US PIBZ!/e113J8uu ¡en O] 'sOB1e) ap U9Ne/nuJoy e] ap sojund so] sopoj anbueqe anb esuajap epensape eun Je¡n91 e ap uonisod ua esa J0]9e1ju1 OJUNSaJd ¡a “so0pjanf sayueo¡e sns Á sozuarudunou! owo) ue3nduu! a] as anb so3a19u09 soy3ay so] sopidouo) zan eun ojos ojuen) Jod “ope¡n3a1 ¡ap esuajap e] ¡ez uese3 ap uy e exsanduu! 2159 SOBJe) Sp UONE|nuOy e] ap pepuejo Á uoIsioaud ej ap enua3ixa e] anb Jejeyas aqap as 'sauo!99e4Jul se] Opriauo) 23sJaqey uewiso as anb ua eya, e] 1993/qe159 OU 3P VIAS Pl SP ayed Jod epiSulyur ajuawejsandns enuaSixa ej ap opadsal 'aped ns JOd “97
“VINS-01 8] 9P € ¡esauunu ge o¡nonue ¡ap pniula ua 'sauo1oe.yu! seque sana OuO) sepeoisepo OpIs Jaqey [e “sede e uonues ajqisod ej opuesaldxa Á
VINIS IN
NO 3P 0UIAgOD) AUAQUY Opa 13P. enuapuauados
OP E
AO pd] COTO
ES
una RCA, de manera que el presente es un procedimiento sancionatorio donde se evalúa el cumplimiento de un instrumento de gestión ambiental, en este caso, de la RCA N° 23/2005, tal como mandata la Ley Orgánica de la Superintendencia del Medio Ambiente. El hecho que dicha RCA tenga un contenido de materias urbanísticas, se debe a la naturaleza de la DIA que en aquella época fue ingresada al Sistema de Evaluación de Impacto Ambiental (“SEIA”) para su evaluación ambiental, la que se refiere a la modificación de un Plan Regulador, y en este sentido, no se debe desconocer que las condiciones de ordenamiento territorial tienen un sentido ambiental, lo que no se ve mermado por la actual existencia del procedimiento de Evaluación Ambiental Estratégica.
-
En consecuencia, la RCA N” 23/2005, al aprobar una DIA consistente en la modificación a un Plan Regulador Comunal, es uno de los instrumentos de gestión ambiental de competencia de esta Superintendencia del Medio Ambiente, tal como consigna el artículo 35 de la LO-SMA. Es por lo anterior, que los compromisos y obligaciones que el titular de dicha RCA adquirió tienen un contenido ambiental, estando la Superintendencia del Medio Ambiente no sólo facultada para evaluar su cumplimiento, sino obligada a ello por mandato legal.
-
Por último, cabe aclarar que con fecha 26 de enero de 2010, fecha de la publicación de la Ley N° 20.417 que Crea el Ministerio, el Servicio de Evaluación Ambiental y la Superintendencia del Medio Ambiente, se dispuso el procedimiento de Evaluación Ambiental Estratégica, encontrándose desde esa fecha en adelante eximidos los Planes Reguladores Comunales a someterse al SEIA, por encontrarse dicha función a cargo del Ministerio sectorial respectivo. No obstante lo anterior, la RCA N” 23, que data del 24 de enero del año 2005, es de competencia de esta Superintendencia del Medio Ambiente, conforme ya se indicó.
-
Luego, se expresa que en virtud de lo dispuesto por la Ley N° 20.600 que Crea Los Tribunales Ambientales, habría una incompetencia para el conocimiento de hechos anteriores al 4 de marzo de 2013, que corresponde a la fecha de entrada en funcionamiento del Segundo Tribunal Ambiental de Santiago, así, expresa que “[tJodas las posibles infracciones a la RCA 23/2005 que se denunciaron y que son objeto de los cargos, dicen relación con actos emanados de la Dirección de Obras de la Municipalidad de Valparaíso con anterioridad al 4 de marzo de 2013”. Relaciona esta alegación con los artículos 6 y 7 de la Constitución, que establecen que para actuar válidamente, los órganos del Estado deben hacerlo dentro su competencia y en la forma que prescribe la ley. Relacionada con esta alegación, expresa que las supuestas infracciones se habrían cometido hace más de 3 años, por lo que corresponde aplicar el artículo 37 de la LO-SMA.
-
Asimismo, también se formula una alegación en base al transcurso del tiempo, consistente en que las infracciones se habrían cometido hace más de 3 años, razón por la cual “debe absolverse a esta parte de los cargos formulados por estar totalmente prescritas las infracciones en que se basan, conforme lo dispuesto en el artículo 39 (SIC) de la Ley Orgánica de la SMA”, señala.
-
La prescripción de la infracción supone la “imposibilidad sobrevenida de sancionar una infracción administrativa (...) por el mero transcurso
(04
LTOZ AP OÁRUA AP TT [9 eau] ua Opeynsuo) /eL10xS1y/[e1u31quie-[eunqua-[9-34q05//euoonaAsuI-Uo1eUoJu!/1>1e1UaIquie/eunquimm//:dy ua ajquodsig y £98 d “OTOZ “UQIDIP3 PJAT *BAON X31 epuapnidsiuní ey ua OMJENSIUIWPY 0Y93130 [3 U9IDIAJOD
- JOPeUO|DUES OMJEIISIUILIPY OYD3J9g,, “OJUOJUY “ONIN e Á E19n7 NOOUVIV “¡9nUEIw OQY3IMOZ! *¡9nueWW 'OTIO83N e
“PJeJ3PISUOD 95 ISE Á OPIIIAOIJUOD OPIS ey OU “saJedioJuny $e1qO ap 191993410 e] aya anb oA1esIuIupe 0998 OO) (opeo1y11199,, O ,dl9,,) Se1n31d S9UONeuIJoJUl 23p Ope31J13199 [e ajuawejaJ9uo) OpIBulyul OPUBJapsuo) [a asiLajal ap 0y9ay 13 “ojo e upnuaje uz (opipeue sisejua) ,(”:) onmoadsas ¡OL1OYu1a, UDIDDoIfuDd ap ojuatun3sul 18p SOponiJap SO3S/uDqun souwuou so] uo) opando ap “ajo as anb ap olpald ¡0 sajquoydo sauo/o¡puos so] p6uajuo) anb 'sojad sauobuofu] ap opoolfiz1a) UN “soJp Z ap OWIXpul ozojd un ua “pana “oposalajul ¡ap upnugad b “sajpodisuny so1qo ap uoI3al1g 07, 3nb “ajuawjepuasa “ejeyas (,3N9O,,) SauoI29nJ1suO) Á OLISIUEQUN aP ¡P13USD ezueuapio el ap p'p"T O/M9Ue [8 anb Jejeyas aqap as ajuaweuald “oB1e9 3159 ap oypadsay "0p
uopemdu el Sp ezJemen A Seieuuisld Sou0peipisuo)
“(opipeye siseju3) ,D3JP DIS9 US D/JOJIOSIP D uDÁbA as anb sopaho.Jd so, ap saso¡n112 so] o [915] A "N*D'O DP] 2P b'b'T O/NIUY /0 OP13NID IP DINA u9/9puJOfu] 00) Oppba/]ua Das 2159 anb buod “(¡p1puawy 13 Ua souylow soJm39n13sa ap A solbofnou ap soja) 0195030) “o0AIJO91AXZ PIJOWIN D] U2 oxauy un 00) pJOd/03U! AS, :SOOZ/E7 «N VIY Pl SP UQIOIPUO) 2]u31n31s e] 'so31e) ap u9ne/nuJoy e] eJuan) ep auJojuo) “98u11JUl 03/89 9353 “6€
TÁ SAS POIS OS TPNONETIO
UQ1eg 101395 [9p 8919 [9 US JeJJONIesop E uen as amb sopoAo1d SO] Sp sele/min so] € Emo1d UO/PEUJOJU[ OUO) OPega/ue ess A asen] 9159 3nb exed erpusuny [3 US SeunpeW sempnnsa sp ISOJSe1meu ap 507591 US SJUSISISUO) "ONI9/OSMbIY OJUOWITed op OMSETE) [9 1e10qE/9 ON,, T oN 0918)
*"SOBJe) so] ap oun epe) esed “uordisaud ap Á ¡e10dua] enuajaduo) ap sa¡e49ua3 sauonegaje sel Onsaons o| ua upsezijeue as amb ajuasaud adey as "8€
“euaJdns 2140) e] SP 31U3PIS9AA |2 3JUE ¡BUNQUL OYa1p UO4e1393ul anb sajuajdns Á sajenyu1 soJ3siuru sojawid so] uOJeJmí “ZTOZ 2P 3/qUAaDIp ap 8z ja anb ejeyas as “,jequalquuy ¡eunqu! opun3as [3p ¡euoln3nsu! UDIPeuIJoJu! El epeoyuan *,/0JUa/IquIy ¡ounqu, opunbas ¡a ojuanubuounf ns auajuo> anb bip OWusIW 2 piuabia ua UpIoJua,, “YINS-01 e] oquez sod Á “oneuou odian OY)Ip ap SEUIOU Se] anb auodsip ZTt'07 «N ÁS 8] Sp OLOYSUEI) OUSADU O|NDILE [3 “dYUBH NS 10d “LE
-,SOUIS/UU SO] 3P SOMMIISUOI SOYIIY so] Jod sob1D9 ap ugIoo/nulof a] ap uonoxfnou by uo purdunuau! as anb ozojd “soprawos ap soyb sa] so] o UpIIQuosaJd Aa] 0353 US SOISINSJA SIUOIIIDLÍU! SOT, DIUBINBIS O] auodsIp VIWS-O1 e] ap L£ omonue 19 “opnuas 2153 3 “u91Doe.yu! eun ap enus1sia el e UQIDe|aJ US UOINDEASIUIupy el ap Jenpe ¡a esed ¡esodwaj u9peyu] eun estu! 1193p $3 “¡Oda! ap opouJuarap osdo] un ap
VNS SN
21D ap oUsa1g0o, IUAQUIY OIPaW [PP eruapualuadns
AE
ap | s AS
IAS Ed] CTO
Superintende del Medio Am! te Gobierno de Chile
- Ahora, en cuanto a la naturaleza de esta
imputación, esta es una infracción de carácter permanente en el tiempo, de aquellas que mantienen una situación antijurídica hasta que se cumple la obligación. En efecto, en este caso, el no poner a disposición de los desarrolladores de proyectos la información arqueológica existente, como información previa, constituye una omisión y por ende “crea una situación antijurídica, cuyos efectos permanecen hasta que el autor cambia su conducta”, y en consecuencia, la fecha de cada Certificado determina el inicio del incumplimiento, toda vez que no se adjuntó la información arqueológica a la que se estaba obligado, omisión que se mantiene en el tiempo hasta la Formulación de Cargos de 29 de septiembre de 2015.
Antecedentes Documentales Cargo N° 1
- En la revisión de los antecedentes documentales acompañados en la primera presentación del denunciante, se tomó conocimiento del Certificado de Informaciones Previas asociado al predio objeto de la denuncia —Avenida Errázuriz Rol de Avalúo N° 1-126- correspondiente al Certificado N° 171, de fecha 17 de febrero de
-
Cabe mencionar, a su vez, que el Certificado de Avalúo Fiscal para el ROL 1-126 está dado para la propiedad “Vía Férrea Freire-Barón”, por lo que se verifica que corresponde a la zona donde se ubica el proyecto Mall Muelle Barón.
-
Luego, en respuesta a la diligencia probatoria decretada con fecha 3 de julio de 2017, por medio de la Resolución Exenta N° 4/ROL D- 053-2015, la DOM de Valparaíso acompañó por medio del Ordinario N” 1601, del 30 de agosto de 2017, copia de 20 Certificados de Informaciones Previas, otorgados para “las construcciones asociadas al mall barón”, según indica en el listado de su respuesta. En consecuencia, para todos los efectos, se tendrá en relación a los Certificados de Informaciones Previas, esta información como la más actualizada disponible, para en virtud de ella hacer el análisis de configuración de la infracción imputada en el Cargo N° 1. El detalle de lo acompañado es el siguiente:
Tabla N° 2: Certificados de Informaciones Previas Sector Muelle Barón
Certificado de | Fecha Rol Dirección | Acápite “Normas urbanísticas | Observación Informaciones predio (Condiciones que acompaña)” Previas 171 17 de 1-126 | Av. Zona A3-1 Área V-9: - febrero de Errázuriz | Plan regulador Valpo. D.S N” 26 2011 2291 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04
Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1202 20 de 1-21 Av. Zona B1-1 Área V-11 - octubre de Errázuriz | Plan regulador Valpo. D.S N° 26 2011 S/N MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04
Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
A >— NN 5 NIETO, Alejandro. Derecho Administrativo Sancionador" 5” Ed. Madrid, Editorial Tecnos (2012) p. 493. Citado en Sentencia de 30 de julio de 2015 ROL R-33-2014 Segundo Tribunal Ambiental de Santiago, considerando octavo.
11
144
v0'Z0'9T 9P O'0-P0'Z0'0T SP LET
«N va “Hpow ZO Á TO-AYd “INUBoIV Á Jen apog “Uejd “OJMeSyjuy OJ1a) “3SIH “SUO0) “anWwul 3 SBUOZ “JeppaQ Y0'LT3P O'0-1820'8 9P NANI
9z .N Sa “odjen Jopen8as ueld “ETA ealy T-T19g 2uoz
N/S ZINZeJ43
NY
EE-T
Troz ap alqno
ap oz
60ZT
+0'Z0'91 3P O'0-v0'Z0'0T SP LET
¿N va “ypow zo Á TO-AYd “IRUEoIV A Jen apiog “Ueld “OMeaWuy 04/89 “11H “SUOJ “anWUI a SRUOZ “Jepag v0'LT 3P 0'0-18"20'8 3P NANIIN
9z .N Sa “odien JopenBas ueld :ET-A La4y T-Tg euoz
N/S Z1INZR4J3 NY
zE-T
TrOZ ap aJqni9o ap 61
80zT
v0'Z0'91 SP O'0-PO'ZO'OT SP LET
«N Va “ypow zo Á TO-AYd “INUEo]V Á Jen apog “ed “0/1eayyuy 0118) “JSIH “SUO) “anWU| a SBUOZ “Jepag v0'LT3P O'0-1820'8 9P NANI
9z .N sa “odien Jopeindas ueld :6-A PoJy T-EV LuOz
7 SeJeA oJuOJuy
074 ap aJqnio ap 61
LOZT
v0'20'91 3P O'0-P0'Z0'0T SP LET
«N va “y4pow zo Á TO-AYd “INUBOIV ÁJeIN aplog “ueld “OMeaYyuy 0/13) “1SIH “SUO) “anWwUul a SRUOZ “Jeppag v0'LT 3P O0'0-v8"20'8 SP NANI
97 .N Sa “odjen JopejnBas ueld :6-A BOY T-EV PUOZ
N/S Z1UNZe4J3
“Y
E€ZT-T
TrOZ ap alqniyo
ap oz
90z1
vO'Z0'9T 9P O'A-vO"Z0'OT AP LEL
«N via “ypow zo Á TO-AYd “INUBoIV Á Jen apog “ueld “oJMjeayyuy 0JJ3) “ISIH “SUOD “aNWUI 3 SRUOZ “JeppaQ v0'LT 3P O'0-P8"20'8 9P NANI
97 .N Sa “odien JopenBas ueld TI-A P34y T-T9 Ruoz
N/S Z1INZR4J3 Y
bzT-T
Troz ap aJqnyo ap oz
Ssozt
“dl) ¡e oxaue ajyuaipuadapu! OJU3LINIOP OuO) ajqanuwu! ap eo1udar eyoy eueduoxy
=,JEM|Og uQuIs e3apog u9Jeg aJjeny euoz, uppejnisod ap ese je us sojyasul sajuena¡a, sooqnd sopedsa Á sejqanuu| eoudaL ey e
vO'ZO'9T ap O'd-YO'ZO'0T Pp El «N wa “ypow zo Á TO-Nud “¡nueojy Á Jen apJog “Ueld “01Je9YJUY 0119) “1SIH “SUOD *anuJUI 9 SPUOZ “JJD3Q YO'LT ap 0'0-4v8'20'8 9P NANI 97 «N S'Q “od¡en Jopejn3as uejd
HDI T-T8 euoz +.
N/S Z1INZe4J3
Y
pvz-T
TIOZ ap asqnyo ap oz
vozt
y0'Z0'91 AP O'0A-v0'Z0'0T SP LET
«N VO “JPOw ZO Á TO-AYd “INULOIV AÁJEIN SPIOG “UBA “011e3YJUY 01189 “1SIH "SUO) “ANWUI 3 SPUOZ “1e|99Q v0'LT3P O'0-4820'8 3P NANIIA
oz .N Sa “odien Jopein3as ueld TT-A PaJy T-T8 Luoz
s6vz Z1INZeJJ3
“AY
TIOZ ap auqno ap 61
£0ZT
u9peaJasqo
¿(eyeduose anb sauop¡puo)) sesysjuequn SeuJON,, ayudexy
u9199910
eyoay
SRIADId sauo!9euJoju] ap Opeoynua)
ano ap ousaIq0O AQUI OIPAY 19 epuapualupadns
VIS ON
MN 8 oujaiqo9 LoS
IT PA
a
Y SMA
Certificado de Informaciones Previas
Fecha
Rol predio
Dirección
Acápite “Normas urbanísticas (Condiciones que acompaña)”
Observación
1210
20 de octubre de 2011
1-35
Av. Errázuriz 2605
Zona B1-1 Área V-13:
Plan regulador Valpo. D.S N” 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1211
20 de octubre de 2011
1-168
Av. Errázuriz 2461
Zona B1-1 Área V-13:
Plan regulador Valpo. D.S N” 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1212
20 de octubre de 2011
1-169
Acceso Simón Bolívar S/N
Zona B1-1 Área V-13:
Plan regulador Valpo. D.S N” 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1213
20 de octubre de 2011
1-170
Av. Errázuriz S/N
Zona B1-1 Área V-11:
Plan regulador Valpo. D.S N° 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1214
20 de octubre de 2011
1-171
Av. Errázuriz S/N
Zona A3-1 Área V-9:
Plan regulador Valpo. D.S N° 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
1215
20 de octubre de 2011
1-172
Acceso Simón Bolívar S/N
Zona B1-1 Área V-13:
Plan regulador Valpo. D.S N” 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.O de 16.02.04
681
26 de junio de 2012
14
Sector Puerto S/N
e ZonaAl
Plan regulador Valpo. D.S N° 26 MINVU de 8.02.84-D.O de 17.04 Declar. Zonas e inmue. Cons. Hist. Cerro Anfiteatro, Plan, Borde Mar y Alcantil. PRV-01 y 02 modif. D.A N° 137 de 10.02.04-D.0 de 16.02.04
e Indica, sin acompañar, “Consultar anexo de memoria que da indicaciones para intervenciones en ZCH. Se adjunta ficha ICH”.
Documento no tiene firma ni timbres.
685
26 de
15
Muelle
e ZonaAl
Documento
13
vt
-09/89/09mb4e 0135818) e eanejas U9INeuJoyu! “soxaue so3s3 ap ounBuju ua asopuesjuodua OU “z ¿N e/qe1 e ap euun¡o) euwnynuad ej ua epezijenpiappu! equandua as ¡eno e] 'exaue UO/IDeJUauImoop UO) au3IA OPe91y11a9 epeo “osjeJed]eA ap NOG e] e epenpaja pnip110s e] ap Joua] ¡e auojuo) “eparde as uo) “vv
OS/DIDA[DA INOQ TO9T ¿N OLDUIPIO :23UINY
v0'Z0'9T AP O'0-v0"Z0'0T SP LET +N VO “HPpoW ZO Á TO-AYd “INUEoV A JOIN APJOg “UBId “0JJeayyuy 0119) “1SIH “SUO) “anWwu! a Seuoz “Jepag
vO'LT ap O'0-v8"20'8 3P NANIMN N/S zTOZ 3P 97 .N S'YU “odjen Jopejn3as uejd | z1nzeJI3 3Jquanou 7 6-A BaJy T-EV LuUOZ “AV €T ap er T9ZT
*,HOI eyoy exunípe as "H)Z ua sauonuanajul esed sauonNeJ¡pu! ep anb eouau ap oxaue Jeynsuo),, “seyeduose us “edmpul +.
vOo'ZO'9T ap O'0-POZO'0T 3P LEl «N va “ypow zo Á TO-AYd “Imues]y Á Je apog “Ueld 'OMJe9YYUY 0419) “I51H “SUOD *anwul 3 Seuoz “Jej9aQ p0'ZT
"saJquun lu | ap O'0-18"20'8 3P NANIIN 97 zroz eun auan ou | ¿N S'0 “Od|eA JOpejn33, uejd N/S 18d 3p orunf Ojuauwn0g Tyeuoz +. ANI 1 ap 97 189
,HO1 eyoy exunípe as H)Z ua sauouanaju! esed sauone>/pu! ep anb eouau 3p oOxaue Jeynsuo), “seyeduloye us “enpuj e
v0'zO'9T ap O'0-YO0ZO'0T Pp El «N Va “ypow zo Á TO-AYd “¡nueoy Á Je apog “ueId “01J89YJUY OJ19) “ISIH “SUOD *3NUUI 3 SPUOZ “JEDI YO'LT
"saJquun lu | ap O'0-v8"20'8 9P NANIIN 97 zroz euw,y aus ou | ¿N S'U “Od|eA JOpejnBas ueld N/S 1014 ap orun[ ojuawn30g Tyveuoz +. aan 9-1 ap 9z 989
=,H91 eyoy exunfpe as *H)z ua sauopuanajul esed sauo!De9¡pu! ep anb ejowaw 9p oOxaue Jeynsuo), “eyeduloze us “edppul e
vOo'zO'91 ap O'd-Y0'Z0'0T P LEl .N VO ypow z0 Á TO-Add "muesy Á Jen apog “UBId '01J82IJUY 0JJ9) “ISIH “SUO) *aNWU! A SPUOZ “JeJ93Q p0'LT
“saJquun Ju | ap O'0-18"20'8 9P NANIIN 97 zrOz eu aus! ou | N SO “Od[BA 10pejn3a4 UBld N/S 181d ap omunf SEIASId ¿(eyeduose anb sauop9¡puo)) ojpald sau0DeuJoJu] uopeniasqo | seonsjueqin SeuIJON, 3udPoY | u9Óala 104 ey9ay | ap opeoja)
LIL) ap 0UIA1gOD IUAIQUIY OIPaW 19 enuapualuadns
VNS SN
uo
amoo. E UTA
AT O
NY SMA
Alegaciones Generales de Prescripción Competencia Temporal para el Cargo N° 1
-
Como se indicó en el punto 38 de este dictamen, abordando las alegaciones relativas al transcurso del tiempo, se debe señalar que esta Fiscal Instructora entiende que el cargo N° 1 de “No elaborar el Catastro de Patrimonio Arqueológico, consistente en restos de naufragios y de estructuras marítimas en El Almendral, para que este fuese y sea entregado como Información Previa a los titulares de los proyectos que se van a desarrollar en el área del Sector Barón”, es la infracción a una obligación que persiste en el tiempo, no obstante haberse dictado un Certificado de Informaciones Previas para el sector, primeramente, en el año 2011. En efecto, entendiendo que el Certificado de Informaciones Previas no es un acto inmutable ni tampoco importa derechos adquiridos a sus destinatarios*”, y que la obligación subsiste, se pudo y se puede dictar un Certificado de Informaciones Previas que sí acompañe la información del Catastro, la cual siempre estuvo disponible en la RCA de la DIA de la Modificación del Plan (específicamente en el anexo 4 de la Adenda N° 1).
-
Por lo tanto, acorde lo señalado precedentemente, en relación a las alegaciones generales de prescripción y competencia de temporalidad, la infracción tiene la naturaleza de una omisión, siendo por tanto permanente, de manera que ello influye en la aplicación de la regla de la prescripción, tal como lo ha establecido el Segundo Tribunal Ambiental de Santiago?. Así, el cómputo del plazo del artículo 37 se iniciará cuando la situación antijurídica generada por la omisión haya cesado, pero manteniéndose dicha situación al momento de la Formulación de Cargos, y al analizar la información remitida por al DOM de Valparaíso a lo largo del procedimiento, dicha situación aún no se ha subsanado, pudiendo hacerse. En otras palabras, el término del plazo de prescripción no ha empezado a correr. Por otro lado, al mantenerse esta situación antijurídica en el tiempo, hasta al menos la Formulación de Cargos, la SMA es competente para conocer de ella.
Carácter__Modificable__ del Certificado de Informaciones Previas
- En efecto, como se ha sostenido hasta aquí, esta obligación es subsanable, y al respecto se deben distinguir dos escenarios distintos, en que igualmente tiene sentido que la obligación sea cumplida con posterioridad. Así, en un escenario relacionado concretamente con la construcción del Mall Barón, hecho que en definitiva motivó las denuncias ciudadanas interpuestas, no solo tiene sentido contar con esta información arqueológica, sino que se hace necesario, toda vez que con las excavaciones desarrolladas para esta construcción es que se visualizaron secciones de línea férrea y estructuras metálicas. Por su parte, también tiene sentido que se emita un Certificado de Informaciones Previas con la información del catastro, en un escenario al margen de la construcción del Mall, entendiendo que en la zona eventualmente se pueden desarrollar otros proyectos, para los cuales, igualmente será necesario contar con dicha información. Es más, haciendo una lectura armónica de la RCA, el cumplimiento de esta obligación tiene sentido que sea en el Certificado de Informaciones Previas,
$ Dictámenes Contraloría General de la República N° 45377 de 2012, y 3089 de 2012.
7 FIGUEROA, Patricio y FIGUEROA Juan. “Urbanismo y Construcción”, Thomson Reuters, Segunda Edición, año 2016, p.221.
3 Ver sentencia de 30 de julio de 2015 ROL R-33-2014 Segundo Tribunal Ambiental de Santiago.
15
9T
(z:q esa] y"y OpueJapisuos ja sa epI3ulyu! epIpau O U9INIpuo) “eunou ey anb ejeyas as 'T ¿N eIqeL e] ua ajuauweninadsa '“so3e) ap UOIDe¡nuoy e] ua oJuen) 10d “4O113]Ue O] US e113Á pepijedioiuny ey anb ejeyas as eÁ apsag “ep! 3ulyul ¡equaquieopaus epipaw o euJou “u9pIpuo) eunBuju ejeyas as ou amb sOBueosap OPeuJouap oyuosa ja ua eo1pul as “oDiadsa O21e9s9p OuIO) “¡euoJdeJu! oy)ay a3s9 e uopejs ua 'oBan] “26
TN 0318) [9 e18d so)yD3ds3 so31e3s9d
"UDIDeAsIUIupy ej esed sozianjsa sapues3 enejodu, ou amb “ajgeuesqns uoisiuo eun Jolaque O] OPua!s “a¡quuodsip e1s3 anb uoneuoju! ayuuo anb ou;s “epeJ1a UOIDeUUJOJu! eun ap ejuan) 3p 19 anb sa OU OPuen auxgu “0110 asIeYIp ap Opiuas ¡9 US asIeDÍpoW apand seInalg SOUONeuOJUl 3p open un “epuansasuo) uy "TS
-Je|nonued ¡e a¡qeJonej oJuana OPoj ua souau OYonuu lu “e11ojez1107ne o euosap ezajesmeu eun “ojuez Jod opuarua] ou “oy9ay Un eje3suo) O eIsarpueWs anb “41nap $9 'OJUAIUIIDOUO) O PIDUEISUO) AP 0198 UN E apuodsaJo9 ab Ouls 'sajedio!unW $e1qo ap U9naaJ1g e] enpaja anb sosiuwuad ap ojuarwe3iojo ap ¡ejuaWpadod Jay! jo ua BLosap ezajelmieu O 19398.J89 3P OA/J81]SIUIUIPE 098 Un sa OU OPeoya) 19 anb eÁ “oyaho4d ¡ap 0/1014esap [a el1eDaje as ooduez '“seap. ap uspio omo uy “05
*OpeoIyua) un onn3go eÁ anb sejnonsed ¡e u9nNeJaujna eun ¿eo 1uBIs apand ou “gÁn¡9xa as JOJJa un Jod anb A“axsixa eÁ anb uoeuoyu! ey epoz eguajuo oye opunBas 3753 anb ap ojalqo ¡a 10) “Opeo1j1a)g onanu un asiepip ap oyd9y Ja “Sy “6v
“eny9adsas NOA e] Jod opa OMIensIuIupe 0398 Un US JOL13ISOA OJUANIDOUOIA4 NS E SEJOPUBUOpDIPUO) “1Ope]n3ay uejd Un ua uelyy as anb seuxou sej e enexjya eeynb a] anb opunsqe un ejuas ¡en) o] “1engo eqap as O “e3sixa ou U9INeuNoju! eyolp anb eoy1uSis ou “4opejnS9y ue¡d 19 ua esuos oyay ap anb uppeuwoyul exo as seinajd sauopewJoju] ap opeoynis) un ua amb oyaay ¡a “anb ¡ye aq "sejlesioald Á sejeuapio e dig [2 OPuaruln “feoyu1a] UQNeoIuejd ap OJU3WunJ3su] OPeulwlajap [a US uasixa aJd eo1s/uequn UQIDeuUJoyu! a SeuJJOU 'SaUOIDIPUO) SeJs9 “OP/UaS 3153 UY "3JUSLUENJUIAD ¡IMAISUO) AP PY as SPuop “orpaud opeuruajap un e sajqeo!ide sauoppIpuo) sel aunas Á estasd SeIASJg SAUONEUJOJU| ap Opeoynua) 12 anb ojsand “omakold Un ap OJ[OJJesap [3 aJUeuruar9p ewuo, ap ejyedun ou “Opeoynis) Omnu Un ajuaWioajsod asienip ap ProuBisuni e] “opeyedulooe asiaqey anb om] anb “ajuenajas Á ajquuodsip uoneuJoju! ej epoj asodJo)u! as 19 ua anb ozafqo e Ju e asianjon apand “opiuas asa ua A “ooipunf ozuarweuapio ¡e ajsnfe as ou anb epipau ej ua aJqeoyÍpow oye un sa SeInaJd SauOIDeuoJu] ap Opeoynia) [a anb ua eseq as Opejeyas ajuauJolJaque O] OPoL 8v
-¡ejuaquy oyeduu] ap opn3s3 un ap orpauu ¿od y135 [e 1esosBut eJalqap euo, esa ap Á “00€'6T «N A37 81 ap (3 219] TT 0/n9114e [ap sopaja so] 1819493 ap pnuyde ey auai opakold opeululajap Un IS JeuJuarap “ojdwafa Jod “esed ¡elpuasa sa UQIDBuIJOJU! ap od: a3s9 anb eÁ “ajuenajal ajuawJejnonied Jas apand seuwape Jolajue 07 “UQIDINIISUOI ap sesgo oo) sajey “4e3n| ja anbiyipow anb pepinie Jambjen) ap u9!nez!¡ea1 e] e eInaJd euJoj 3p “Joyas ¡a ua ajuenajas 001B0/o9mbie ¡euajeW ap enuasaud ej e9zouo) as anb eosng as anb eÁ
INM AP uIIGOD, IUALQUIY OIPaW Pp eouapuauadas
MN AN 4
Pon (TT
O
de la RCA N° 23/2005, en cuanto señala que “Se incorpora como un Anexo en la Memoria Explicativa, Catastro (restos de naufragios y de estructuras marítimas en El Almendral), para que este sea entregado como Información Previa de acuerdo al Artículo 1.4.4 de la O.G.U. y C. (SIC) a los titulares de los proyectos que se vayan a desarrollar en esta área”.
-
Seguidamente, se señala que la “no elaboración” del catastro de patrimonio arqueológico no es una obligación de la Municipalidad, indicándose que “Lo que sucedió fue que durante el proceso dicho proceso, el Concejo (SIC) de Monumentos Nacionales señaló contar con un catastro de restos arqueológicos de la bahía (no solo del sector Barón), expresando que sería interesante que de alguna forma esto se incorporase dentro de los antecedentes del plan regulador. Así fue que, en respuesta a una adenda del proceso de evaluación de impacto ambiental, la Municipalidad decide acoger esa propuesta, y recibió el catastro que previamente poseía el Consejo para incorporarlo a la Memoria del Plan Regulador como un anexo”. Finalmente, señala que lo anterior se verifica ya que en el expediente de evaluación aparece como un anexo a la memoria un archivo titulado “La Conquista del Borde Costero”.
-
En relación a lo indicado, la Municipalidad está en lo correcto respecto de la parte del cargo que señala “elaborar”, puesto que efectivamente no habría podido elaborar una información que de hecho ya existía y que siempre estuvo disponible en el expediente de evaluación de la RCA de la modificación del Plan. No obstante lo anterior, el resto del cargo subsiste, esto es, lo relacionado con “entregar” como información previa a los titulares de proyectos que se vayan a desarrollar en esta área, la información arqueológica, ya que conforme se indicó precedentemente, a la fecha, y revisados los Certificados de Información Previa otorgados para el sector, en ninguno de ellos se adjuntaba o se aludía al Catastro Arqueológico. Por lo demás, es en verdad esta acción la que reviste de mayor relevancia desde un punto de vista ambiental, puesto tiene un carácter eminentemente preventivo, en relación a las actividades constructivas que modifiquen el entorno.
-
Adicionalmente, el hecho de que esta información no se ha entregado, es reconocido en el escrito denominado descargos, al señalar que “De esta forma, las obligación (SIC) asumida por la Municipalidad era incluir en la ordenanza el artículo, tal como se hizo, estableciendo incluso que la Dirección de Obras (DOM) debía dejar constancia de la existencia (no elaboración) del catastro en el "certificado de condiciones previas" (no dice de informaciones previas). Así entonces, necesario es concluir que la obligación medioambiental relacionada a la RCA fue debidamente cumplida, con independencia del curso que tomara posteriormente la conducta de la Dirección de Obra en orden a cumplir o no la norma urbanística fijada en el referido artículo (análisis que en todo caso escapa al ámbito competencial de la SMA)” (énfasis añadido).
-
Luego, como otro descargo específico, el referido escrito señala que “es necesario hacer presente que incluso si se analiza el actuar de la DOM desde una perspectiva urbanística, aparece también ajustado a derecho en este último punto, toda vez que tal como lo señala latamente el Ministerio de Vivienda y Urbanismo en su Ordinario N° 0466 de 2009 -que se acompaña- dirigido a todas las Seremias, determinó que era ilegal incorporar menciones que no estuvieran contempladas en la ley”. Esta argumentación se
refiere a un instructivo del Ministerio de Vivienda y Urbanismo (“MINVU”) contenido en el
17
8T
soJua zopijon ns papuajuDW opoxf13) ¡3 'onnoadsas ¡o10yu1a7 U9InDofjubJd ap ojuauIn43suY ¡2p SOPponJap so>/sjuDqun souiou so] uO) Opsanso ap “91013 as anb ap o/pald ¡o sajquo!do sauo!puo) so] p6uajuoz amb somald sauonowofu ap opooi/finas un puja “oposaaju! 18p upnad b “sajodio/unyy So1gO ap u9/293119 07, 21U31n31s o] auodsip IN 91 | SP 9TT O¡noue ¡a “ojund 3153 a1qos “oyuaruepunqe JoÁeuw y "09
"pepijedisiun¡a ey ap ayed Jod epiyduino 135 2q9p “Ue|d [9P UOIDEIHIPON e, oqoude anb y)y ej ap u9risodsip epoz “opeo¡pur ey as eÁ oo) “a]uaW|euopIpy “a]qejdade sa ou ¡eno o] “10pe¡n3ay ue¡d ns e u9neoypou ej 9qo.de anb y)y e] ap pepal1o3e311q0 e] 1ad0u09sap esnq pepyedisiunyy e] anb zan epoy “,0175030) Un a75Ixa anb solnald sauoJ9puJofu! ap opox/f139 ¡a ua 1193p DIDA DPOZIJOIND PISA OU popiodiuny 0] Aa] ¿od oJad “10pojnbas ubjd ¡ap ¡p3uarquuo opodu, ap uoinonjona ¡ua pzuDIJ pDuanq ap ozly as anb ugnuaw pun anf 'sa o] ou 0359 A so9nysjuoqun sowou 1m9uj apand ojos anb somard sauonowJofu! ap opoxf1a9 ja ua auJofu! as anb asubixa apand ou sazuozua pons/uDqun puJou sa OU Is, anb ua ajuajsisuoo u9ne3aje e] alqisiupe eynsas ou “opiuas asa u3 "65
"S00Z/€7 «N VIY ej ap ojuajuiduno ap u9nenjena ap u919uny ns ap asopugrede “ys e3sa ojraoey apand ou (99y «N OLBUIPIO [9p OeJeunsap owsjue3io ja o]ja ua opeseda, opuarqey ou anb 0] 10d “o9139¡03NbAY OMSejey [9 Jeunojul ap uQe3iqo ej ua ayuajsisuoo “yDy e] ap uQripuos Ou) opanb aJuawyeuy anb uoisodsip ey opentasqo eÁey NANI [9P 13835 El anb ap sajuapaoajue ueJn31 ou “osjesed|eA ap ¡eunuwo) JOpe¡n3ay uejd e UDINE IpoW e] ap vIg e] ap ¡equarque u9nen|ena e] ajuemp anb asieoipul aqap “own o3s9 e opadsas uo) *soosjuequn soyadse e sopeyuu!] uesuanua as (,1dl,) Je40y11191 UQIDeoIyJuejd ap sozuauunJ]su| so] anb “opexs3 [ap sowspueB1o SO] e e19ueysul eyo!p ua a/1e91pu! aqap “on19n.95u! OYO!p ap OLeJeunsap 079(nS 'NANIIN SP 13935 el “VI3S [9 US SaJeUNLODJaju! O SaAJeUnWwo) sauejd ap uQpHenjens ej ap ooJeW 19 ua anb eoIpu! OPe3oAul OAI9NJJSU! [9 “dJUBLULUONIPY "85
“vas ¡9 40d opesed Jaqey Jod ojuanwepunqe JoÁew e Á “00€'6T «N Á97 e] sod epe33/]ua aJUSIQUIY OIPaN AP UQIIUYJAP E] UOD 2PODe |eJuaIquue opruajuo) ap anbune “soz9aja so| sopoz esed eonsjuequn uonevuoyu! 'oJUez Jod “as e opuesed “ue|d OYoIp ap a1ueJ3a]u! ayued sa “¡eunwo) JOpejn3ay ue|d |2p UQDEIIPON E] ap em)e91/dx3 euoua|A ej e oxauy un ouo) OpeJodJo9u! 18353 [e 'sO0/Bo|09mbiy $0159y SP 0115818) ¡2 anb Jeseppe aqap as “opiuas 3153 Uy “LS
“v)y eun ua ezsuos anb Á op13u11Jul ey as 0se) a7s9 ua anb ¡ejuaique Á eonsiuequn uonegijgo ej sduuno Jadey ou1s “sajedoIuny $e1qo ap u9nasa e ap ose ajsa ua 'seuale senuajadulo) asjeBoJje Opuaipuajald e1s9 epuapuajuliadns e]sa ojuauwow unSuju ua “1O113JUe O] 43U3JSOS |e “aJ1ed 130 JOG *¡eJua1quue Opruaquo9 au3! 09SJUequn O| “U3WeY/p a3s9 ap O3ie] O| e auaisos as OuO) “oy9ay ap sand “emposqe upnisodo eun sa Ou enuaJaj¡p ejsa oJad “oomsjuequn o| Á ¡ejualquue o] a13ua ejuuojoD1p eaposqe eun auasos pepiedoiuny e] '03sa 10) "seosiuequn seuuJou Ueas OU anb sauopisodsip Jen3a4 asopuaipnd ou “290 81 Á 9N91 el sod opejn3as o] e asajyao 21293 NANI 19P 11013835 1 “¡eunuo) [9nju ap sasopejn3a. sauejd so] ap u9eoypow o uoIDenuoy ap sose) so| ua anb ejeyas on19n.3sul [e 'Opaja uz sanopojnbas saubjd so] ap u9/noqoldo ap osaz01d Á ugIsInas “uoIonuof D] ap o39adsaJ SINIYIS SO] 40IdOPD UPIIGIP IND SOPIPaLA,, SE] JBUUJOJU! SA OAIONAISU! OYOIP SP PLUSJeLU 87 “OLSISIUIA OYOIP [3P SIUNNIVIS Se] e opiBuIp “6007 AP 3IQUANASS AP YT AP “99y ¿N OLBUIPIO
VIAS
11) 3 0UIAGOD, lUAIqUIY OIpay J9p euapualpadns
pe, NY) AP 4
Po (TS Ln
MO Superintendencia
del Medio Ambiente Gobierno de Chile
no se modifiquen las normas urbanísticas, legales o reglamentarias pertinentes. Los certificados de informaciones previas que se otorguen respecto de los lotes resultantes de subdivisiones afectas y loteos con urbanización garantizada mantendrán su vigencia mientras no se modifiquen el plano de subdivisión, loteo o urbanización, o las normas urbanísticas legales o reglamentarias” (énfasis añadido). Por su parte, la OGUC, en su artículo 1.4.4, dispone lo siguiente “La Dirección de Obras Municipales, a petición del interesado, emitirá, en un plazo máximo de 7 días, un Certificado de Informaciones Previas, que contenga las condiciones aplicables al predio de que se trate, de acuerdo con las normas urbanísticas derivadas del Instrumento de Planificación Territorial respectivo. En caso que la citada Dirección no cuente con información catastral sobre el predio, el plazo máximo para emitir el certificado será de 15 días” (énfasis añadido). En consecuencia, el Certificado de Informaciones Previas, “fija las normas urbanísticas aplicables a un inmueble, derivadas del instrumento de planificación territorial respectivo o de las disposiciones legales o reglamentarias pertinentes”?.
-
Ahora bien, lo cierto es que estas “normas urbanísticas”, están definidas por la propia normativa, específicamente el artículo 116 de la LGUC, dispone que son “aquellas contenidas en esta ley, en su Ordenanza General y en los instrumentos de planificación territorial que afecten a edificaciones, subdivisiones, fusiones, loteos o urbanizaciones, en lo relativo a los usos de suelo, cesiones, sistemas de agrupamiento, coeficientes de constructibilidad, coeficientes de ocupación de suelo o de los pisos superiores, superficie predial mínima, alturas máximas de edificación, adosamientos, distanciamientos, antejardines, ochavos y rasantes, densidades máximas, estacionamientos, franjas afectas a declaratoria de utilidad pública y áreas de riesgo o de protección”. En el mismo sentido, lo precisa el artículo 1.1.2 de la OGUC, indicando que corresponden a “todas aquellas disposiciones de carácter técnico derivadas de la Ley General de Urbanismo y Construcciones de esta Ordenanza y del Instrumento de Planificación Territorial respectivo aplicables a subdivisiones, loteos y urbanizaciones tales como, ochavos, superficie de subdivisión predial mínima, franjas afectas a declaratoria de utilidad pública, áreas de riesgo y de protección, o que afecten a una edificación tales como, usos de suelo, sistemas de agrupamiento, coeficientes de constructibilidad, coeficientes de ocupación de suelo o de los pisos superiores, alturas máximas de edificación, adosamientos, distanciamientos, antejardines, ochavos y rasantes, densidades máximas, exigencias de estacionamientos, franjas afectas a declaratoria de utilidad pública, áreas de riesgo y de protección, o cualquier otra norma de este mismo carácter, contenida en la Ley General de Urbanismo y Construcciones o en esta Ordenanza, aplicables a subdivisiones, loteos y urbanizaciones o a una edificación” (énfasis añadido). En consecuencia, estas normas urbanísticas que son el contenido del CIP, corresponden a disposiciones derivadas de la normativa técnica urbanística pero también a disposiciones que ya se contengan en el respectivo IPT. Por lo tanto, el catastro arqueológico es parte del Plan, al ser parte de su Memoria, pero además, al constar en la RCA de dicho Plan la obligación de incorporarlo en el Certificado de Informaciones Previas, es normativa urbanística, porque es un elemento que preexiste en el Instrumento de Planificación Territorial aplicable y respecto del cual figura una obligación en un instrumento de gestión que fue evaluado.
-
Lo anterior no necesariamente supone la creación de una área de protección, como entiende la Municipalidad cuando señala que “En este sentido se debe recordar que dentro de las normas urbanísticas, en lo que interesa a esta presentación, no existe legalmente dentro de las áreas de protección de recursos de valor natural
? FIGUEROA, Patricio y FIGUEROA Juan. “Urbanismo y Construcción”, Thomson Reuters, Segunda Edición, año 2016, p.218.
19
oz
“vI35 a ua open¡ena any sewape anb ¡eunwo) Jopen3ay uejd UN ap -seomsiuequn sewuou Jod apuaiua as anb o] e ojuonpas o- aduexje ¡a J1nosIp apuodsa1109 ou “opiuas 2359 U3 “euJoj eun3je ap “uoe3:qo ej ap ozuanujyduno ¡a ojuazul anb Jaua]sos eyuad anb uopewJojur 9331Ju3a ododule] lu “OA1jeB3u OyIay ap 13399189 un aun uo¡siuwo eun Jas je anb euonn3eJjul oyday ¡9 euJoj e159 ap Opuenylnsap “upeg1go ej opiyduna J9q8y US 3JU3ISISUOI OAISOA OYI3Y [3 0JUAWIPasoJd a353 ua Jeqoud e 9331, esunu pepijedioiuny e] UQIDdeJjul ejsa ap soyaja esed “soBue9sap opeunwouap oyuosa ja ua ¡es1sua3 ua opejeyas o| e opuanse ap Á 'sisazu¡s ap opow y "19
eusIu e] 10d sope3a1]ua saJu3paJaJue So] UO) aPOde “OSIBARA|eA SP NOG e] ¿od epezin oyay ap eonoeld eun sa “soejeunsap sns e ¡euo¡pe upneuwoju! angaua Á Op/u33uO) ns azuawajduo) anb euJoy ap “sela1d SAUOIDeUJOJU| SP OPeoyn1a) Un e u9neuJoju! Jexaue ap oyoay ja anb a3Án¡9uo) as 10143]ue O| a ,,SODANA SODRASI Á SAQaNWU| Po1ud9 | Pyoly,, e ajuarpuodsa1109 “ajuarpuadapu! a oxaue oJuauwnsop un eueduose as yOZT ¿N did [2 esed anb enasqo as “z ¿N e/qe1 ej ua sopejeyas “osiesed¡ea ap OQ erdod ej sod sope3aJua sozuaundop so| ua “ojualwepunqe JoÁew y "99
“(7 ¿N P/q81 494) UONeLOJu! ejsa eyeduose oun3ulu “UDIeg aJ|aNÍA ¡ap 101035 ¡e esed sope31ozo ue1m3iy anb gio so] sopo] ap anb eá “upueg JO13S [ap eale ¡a US JeJpoJJesap e uea as anb sopaold so] ap sauejny so] e esed ejaud uoreuJojur OwO9 “o01Bo0ambiy 01I5eje) ¡ap uopewJoju! ej 1ega1ua, ap ayed ej ua “opelm3uoo enuandua as T ¿N 0318) ja “ozuamupadold ¡a ua ejsuo) anb eqanad ej oo) ¡se “uoJejeyas as u91noeJjul exsa esed anb so3/essap so] sopezjeue “upIsnpuo) uy E)
*T «N 0818) [ap uo199ejul e] se4nSiyuos esed sajuenajas ueynsas ou “o91puanf so¡ea ns Á sadueo|e sns “OA9N495U1 [ap uONea1¡de ey oque] o] 104 “SMULASIP O] AND OAnISOA OY9ay ¡a 1eqoud e “serqejed seso ua o “ugnejnduu! ey Jenyunsap e ou Á “pepipiqiSixa ns e “eauyap us uasayal as anb “y)y e] 9p upe3:go ey ap ozuaruiduno ap uoenjena ey e seuaBoxa “appualaf 263] ap sauope3a/e uos saJo1J3]ue se 'ozuarwepunqe JoÁew y “19
J1Ope¡si3a] Ja 10d epr9ouo) Á epe¡n3as enuejsunoa19 eun sa '9NDO el 9P “Z'T'T O¡n2nue ¡a ua sepezs:] ue3s3 OU AND SELISJEUU DP SPIADI SIUONPLUJOJU| SP OPRoy na) jo ua upiesod1o9u! ej “oJuey O] JO4 ,(*") somalg sauo/ouwJofu ap opooifnia) ja a3uDIpat 103d3921 |ap OJU3/WOZO¡dWa ¡ap UOIDOIfUOZ D] 1091f1139 “SAUOIDINIISUO) Á OWISIUDGAN) AP [P13UID pZUDUIPIO D| US OpIda/quIsa oy p auofuo> “on9adsas popiodiouny b] a2p so1go ap u9Ioalg D| O p13puodsa.1109 “o11DSa93Uu J93S AP OSI U,, AND Eo/Pul OPueno “sopiny ap UQ!SILUZ SP LUJON E] 39/8153 AND TTOZ SP 3IQUAAOU IP TT AP “E LN OWaJANS 039.930 |3p 8 o/naue ¡a ua ozsandsip O| SP 0SEI |9 $3 OWOI “SOMJBWJOJU! SOJI9/3 $OJIO PIBH SOPE9IJINI) SOJSI AP UQISILUS P] UBISPISUOS anb sewwou seo Áey “awed eno JOd “Eg
euoz epeu/wlajap eun Jea O Jesepap uo) ou Á sodBojoambiy sO01say 3p 0/35e3e) [ap “eiald uQIDeuJOojul owO) egasua e uo) uQnejas aop “omenuo) ja Jod “denjusap apuaiaid pepijedioiuny el uOIeJn3yuo eÁno u9noeJjul e7 , Aa] 0] US Dpo¡dua3uo9 Ou UPIDIa301d ap DUOZ DUN DIDJUINU! Dd ¡a anb azuapasod pquynsas ou “ozubz Jod Á o>1bojoambio oJUOWILIIOA AP DUOZ,, PPDU/WOU3p DJ
VIS EN
IU) 9 0UIRIgOD, LAQUIY Opa 19 enuapuajunadog
PP E AA,
¿34 Gobierno
A O
YI SMA
Cargo N” 2 “No elaborar el Plan de Prevención de Riesgos y Medidas de Contingencia para tsunamis inundaciones y/o sismos que exige la RCA N° 23/2005, debiendo hacerlo
- Este cargo se origina por la infracción a la obligación del considerando 7 de la RCA N° 23/2005, que dispone lo siguiente “Con respecto a lo señalado en el numeral 4.1, referente a Riesgos (Tsunamis, Inundaciones y/o Sismos), el Titular deberá gestionar la elaboración de un Plan de Prevención de Riesgos y Medidas de Contingencia para la Zona, en coordinación con las autoridades competentes, el que deberá ser presentado para conocimiento de la COREMA a más tardar 60 días después de la entrada en vigencia de la presente modificación” (énfasis añadido).
Naturaleza de la Imputación
-
Como se desprende de su lectura, la presente es una infracción de carácter permanente, por cuanto se refiere a una omisión.
-
Concretamente, la elaboración de un Plan que permita hacer frente a eventuales riesgos naturales, es una obligación que, pese a tener indicada un plazo suspensivo para su cumplimiento, tiene sentido y razonabilidad que sea cumplida igualmente de forma posterior a dicho plazo, por cuanto de igual manera estaría protegiendo lo que el instrumento de gestión ambiental busca; la salud de la población ante una eventual situación de riesgo como tsunamis, inundaciones o sismos.
Alegaciones Generales de Prescripción y Competencia Temporal para el Cargo N° 1
-
A raíz de lo señalado en los dos puntos precedente, respecto de la naturaleza de la infracción, se reproducen las consideraciones que al respecto de la naturaleza de la infracción y respecto de la aplicación de la prescripción y competencia temporal de esta SMA, se indicaron para el Cargo N° 1.
-
Dicho lo anterior, a continuación se analizarán los argumentos que en específico y de forma subsidiaria se formularon para desvirtuar este hecho.
Descargos Específicos para el Cargo N? 2
- Las alegaciones señaladas en el escrito denominado descargos, para este hecho señalan que, “Este cargo es improcedente y carece de efectividad en razón de que tal como consta de los antecedentes allegados al proceso de fiscalización de la RCA 23/2005, la Municipalidad acompañó el Plan de Prevención de Riesgos elaborado, e incluso su aplicación se puede apreciar en cualquier recorrido que se haga por las calles de Valparaíso en que se pone en práctica mediante diversas señalizaciones”.
21
tt
2p URid,) ojunípe ojuauwnsop Á osiesedien ap pepiedpiuny ausn e ap “s00z =p auqnio
AP pT eya, ap 6L9-TO ¿N OMPUIPIO “AV . 'os/eJed|ep ap pepijedioIuniy 3135011 e] ap “s00z ap aJquandas ap ZZ eya) ap 0b9 ¿N "ANIV . "osIeJed¡eA
ap uQIBas e] ap VINIYOD Pl aP SOOZ BP ojso3e 9P 8T ey, ap s28 .N ONBUIpIO YO . “osieJed¡e 2p pepIedioIun|A 3.3511 e] ap “s007 3P 11:qe ap 8T eyoa, ap OTZ ¿N OMBUIPIO “AV .
:SOJU3UINIOP SaJU3INÍIS SO] SOPEB4eo Ue4Juandua as anb 99y119A e109n475U| ¡eosi4 exsa Á “opakold ¡ap uopezipeosy Á ojualuinBas ¡e ojuen) ua ooinadsa ua “G00Z/€Z «N V)Y ?] ap ¡eyuaque uonen¡ena e] ap azuarpadxa ¡e SOPe/Dose saJuapaxajue So] UOJESIASJ as “STOZ -ES0-U 109/€ «N P143x3 UQIDNJOSaY e] Sp OIpatu JOd epejaJdap Á epeyo:jos enojzeqoud enuaBip ej uO) ejuoulJe ua “UQIDDeJJu! ey JelmByuo) esed sajuajsixa eqanud ap so¡patu so] ap UQIdeJoJen ey 2p osjew ja us 'amed eno JOd “LL
"sO3J/e953p OPeurWousp OyJIS3 [a US Opeyedusode sa OJU3LINIOP OVASILU 3359 AND JBUONUIW AQUI 4O0J99S [a US AJUAISIXO eonojeyas e] ap Á “OTOZ 3pP O10W3113) ¡3p 0B3N| SEPeuo] sepipau se] ap eJuan) elep anb “,JUJOg 12MOd, UQINeJuasald ap ojewoj un ofeq epeziajuis UOINeuLIOJU! 3U3!) OJUSUINIOp |3 “OPeIs3 [9p UOpNeNsiupy ej ap oueBo un3je ap sayed ap eulyo ap uondadas ap opeduwe]sa aqui] un3uju aus ou anb Á “OTOZ 2P 0/34q9, SP LT eya, uos opino ox1usis oJuana ¡e sopennose sojuawaja esodo3u1 ojuen> Jod “OTOZ Oye ¡e Jolna3sod eya, eun ap ejlejep anb seuided ST ap UONezuasald eun e apuodsa1109 “pepipedisruniy el ap “osiesed¡en ap ¡eunuwo) enualSJau3 ap oyuaweyedag ¡a JOd oyuosns “uorsiWa ap eydaj uls “OJU3LINIOp 3753 , Seo aqua “uoueg ap euoz ej esed Á “eynsuoo ej ap enajew ey e opluajas “¡eunuo) enuaS1aw3 ap ojuaweyedap 19p ¡eunulo) Á [119 UQIDI3IOAH AP SISAJUIS,, OJUSLINIOP |3 “OSIeJed|ea ap pepijedo run e] ap *pTOZ 3p 015038 3P pT 3P “YTb ¿N OLPUIPIO [9 US PUEdwone as “yTOZ ap ornÍ ap TE AP UOPeUILOyUl ap ojuarunanbas ¡e exsandsas ua “oy9aya Uy “9L
ZN 0318) SaJeJuSuInm3op sojuspadajuy
"sTOZ-ES0-O 109/1 «N P1uax3 u9onjosay ey ap oipaw Jod ejamap euojegold enuaBip ej e ejsandsas ua “osie/edieA ap uoiBay el 3p |eyuaIquiy UQINen¡enz ap o11nJas ¡2 40d epa, UOIDeJUauInop e] ap U9!sIna! e] ap sa 013218) ¡e Á “¡equaquiy u9en|enz ap opinas ¡ap qam eurBed ej ap “500Z/E7 «N VOY Pl SP ,UODEZIe9sy Á ojuanunBas, eyejsad ey ua sopiuajuo) sojuauun2op so] ap upisinas ej se Ono “¡equalque uonnoadsul ej ua “yTOZ ap OIInÍ ap TE ey9ay uo) openyaja u9newoju! ap oqua¡utlanba, ¡a sa oun “uo1De311qo ejsa ap oJuaruIduno [3 JeoyLian aqisod ea sajen) so] ua Seppuejsu! $341 UOJe 9 Uap! as OB1eosap asa ap sisipue ¡a ua “sy “SL
*v)y e] a3ixa anb ¿epuezsa ja uo) ajduna “opeqold zan eun 1s “A “ojuarw1paxoJd ¡a ua Opeqo.d esjuandua as aquawen1oaja Oyay 3758 15 Jezpeue p1aqap as amb o| 40d “oyuarI¡duno ns ap ompsod oyoay ja asopueBaje “jeuopoewul oyoey ¡9 auamesnuos amb uppegaje eun e]suo “o31e9 a1s9 eJed “epuansasuos uy “vL
VIS SN
AIM) 3P 0us1qOD AIUALQUIY OIPaW [9p. enuapudluadns
po
anu) ap EN >
fig Gobierno PA
Y SMA
Prevención de Riesgo para Puerto Barón y Plan de Prevención de Riesgo para la Ciudad de Valparaíso, como base preliminar para el Plan Pedido").
-
Respecto de este último antecedente, el Ordinario A.V. N° 01-679, de 14 de octubre de 2005, suscrito por el Alcalde de Valparaíso, con timbre de ingreso a la entonces Comisión Nacional del Medio Ambiente de la V Región, da cuenta de una primera versión del documento “Plan de Prevención de Riesgos para Puerto Barón (sismos, tsunamis, inundaciones e incendios)”, en conjunto con el Plan de Prevención de Riesgos para la Ciudad de Valparaíso. Este Plan, que está elaborado bajo un formato de protocolo, describe tareas a desarrollar en diferentes momentos de una emergencia, para diferentes actores, tales como residentes, trabajadores y administradores de espacios públicos del sector. Adicionalmente, contiene anexos con indicaciones generales de cómo enfrentar cada una de estas situaciones. Por tanto, este documento del año 2005, es diverso a lo acompañado por la Municipalidad con fecha 14 de agosto de 2014 y en los descargos de fecha 12 de noviembre de 2015, y señalado en el punto 76 del presente dictamen.
-
En tercer lugar, con el objeto de acceder a la totalidad de la información disponible, bajo el supuesto de que eventualmente el expediente electrónico de la evaluación ambiental de la RCA N” 23/2005, pudiera no estar completo, se requirió por medio de la Resolución Exenta N° 4/ROL D-053-2015, que el SEA de la Región de Valparaíso remitiera la siguiente información: “Copia de los documentos y antecedentes de reuniones de coordinación con los organismos respectivos (ONEMI, Gobernación Marítima de Valparaíso, entre otros), presentados por la Ilustre Municipalidad de Valparaíso, a la entonces COREMA de la Región de Valparaíso, o al actual SEA de la Región de Valparaíso, asociada a la elaboración del Plan de Prevención de Riesgos y Medidas de Contingencia para tsunamis, inundaciones y/o sismos, exigido por el considerando 7 de la RCA N° 23/2005 que calificó ambientalmente favorable la DIA del proyecto "Modificación Plan Regulador de la Comuna de Valparaíso, Sector Barón”. Al respecto, con fecha 24 de julio de 2017 se dio respuesta, acompañándose los siguientes documentos:
. A.V. Ordinario N? 210 de fecha 18 de abril de 2005, de la Ilustre Municipalidad de Valparaíso.
. Of. Ordinario N° 825 de fecha 18 de agosto de 2005 de la COREMA de la región de Valparaíso.
. AIMV.: N° 640 de fecha 22 de septiembre de 2005, de la llustre Municipalidad de Valparaíso.
. A.V. Ordinario N” 01-679 de fecha 14 de
octubre de 2005, de la Ilustre Municipalidad de Valparaíso y documento adjunto ("Plan de Prevención de Riesgo para Puerto Barón y Plan de Prevención de Riesgo para la Ciudad de Valparaíso, como base preliminar para el Plan Pedido").
- Revisados los documentos anteriormente listados, se verificó que son los mismos que se encuentran cargados en el expediente electrónico
23
ví
12 40) DPJ3NIUOI IND 07 “013I509 APIO ¡AP OBs311 3p DaJp ¡a (oun]d ua) opoxifo1b p3sa 1d] sOMsanu ap ounbuju, anb “ sOBJe2sap,, Opeuwouap oyuosa ja ua “oBue9 ajsa esed oopadsa oB1e9sap oo oOuOo) ejeyas as “ope Oo JOg "58
“osje/ed¡eA 2p VINIYO) S2JUOJUA e] sod opesidard o] undas Á y)y e] 10d opejepueu o] un3as “ueld 359 3P UONE1O0qe|a e] esed sapepioje 10) UQIDRUIpOO) e] auqos sayuapadajue oJuaIuIpasoJd J9 Us uezsuoo Ou “emuansasuoy Uy "v8
*S3JUSIPUOASIOI SIPPPIIOIE SE UOI UQIDPUIPIOO) AP SEA UOJBUO!NSIB aS JUAWEANDAJS anb 1aua]sos ueyuuad anb sozuauun2op sonanu ueJsuo) OU “Ue|d OP!JajaJ [a ajuawenndaja eyeduose anb 'azuapaxajue 3359 ap sandsap anb ¿euonuaw aqe) “(opipeye sisejua) ,soJJa Os sauoJunas up1oy as byoaf psa ap 1nuod DÁ und ja ua uaua1uazu! anb sapopi103nD sb] sopoz uo) ontaala un p1quy “21qnpYo ap ¿z oujxoud ¡3 “opipad uD|d ja Diod JOUIWuIald asoq OuwOJ “OSIOJDA|DA ap popni) b, biod obsaly ap uoIduanald ap UD]d Á UOIDg OJUand pod Obsaly ap uQINuanald ap uD|d ¡a 31qos sozun/pb sozuaunoop,, eyeduooe anb pepijedis1unA e] 2p 629-TO «N OLPUIPpIO "AV [9 ejsuo) 'sepejeuas azuawesaldxa sapeptio]me sej e uBLIeDoAUoo as anb Jejeyas e asad Á “oBam] : Dd [3p UOIDO1OqU|a D| pIDA ON0JU3] OLIMpuajoo UN YWIYOD PSA D JOINUa ajuauJola7sod pod oinald upiunas pun O 'sapajsn Jod sppopyas sauo!9m13Su! SO] SOPoj p pIDIOALOD aS,, amb ejeyas “s00z ap auquandas ap 22 ap 09 «N ANIV |9p o1pau Jod “azuawola7sod pep!edioruny e 'pepuiozne ej ap ojyualunanbas 2159 e ajuay “(opipeye siseju3) ,¡puO!Bay vINVNO) A soubnpy 3p opinas “D'Y'S D'3'S “DUDYUDS prpuomy “IWIYO “osIDIDA¡[DA SP PUNIDAN uo/)DuJaqog | p souaw o p opubxonuo) “sajuajadulo) sapopiio3no so] uo) UO/DPuIp100) u9 Opp10quja 2359 195 Opualgap “sopojoyas ¡0 sou/w13] so] ua UD]d ja Opubjuasald uponjosay D| ua Opr9a/quisa o¡ D oJua/udun> /0p p13qap 95 0JUD] O] JOY “UBA OYo/p ap u9Io1oqoja D] DIOd saoj9alp . OUuIs “opoyoos DIuabunuo) ap SopIpalW Á sobsaly ap UuQIuanald ap UDJd, JO apuodsa1Jo) OU ,sajpimion safo/3sp10) ap oso ua pruabiatuz “u9/Dg oand pod ¡013U29) UD|d, “SO'bO'8T [2P OTZ «N “PIO NS US Opozuasald 07, 'a1u3IB1s o] 9o1pu! a] ¡eyuarque pepiome ej ¡ens o] ajue “epua3iaw3 ap uejg un “osieJed¡eA SP VINIYOD SadUOJUA e] e 0sa43u! 29eY “OTZ «N OMBUIPIO [9p OIpaw Jod pepijediiunyy ej anb auan as “uazsixa anb sojuawnop so| ap Opiuajuo9 fap '“oppuas 3159 uy "E8
“oa u1s “ojuauuIduun) ns asiaua]sos opuarpnd ou “u9e3i1go ey ap ¡epuasa osp9nu [2p ayed aÁn3135u0) JO¡13]Ue O] “OJUE] JOG "OPe7s3 J9p soue319 Á saJ0y9e sos1amIp Uedi91ed “soyep ap uonsag owo) “semuanaid sepipaw ap uonex!de 'SO3S311 3P UYIISIS e] ua 0JUe] aPuop “sied oJ3sanu ap sordoJd saje4mjeu sojuana aJue Sepipal Á soBsaly ap UQINUIADAS AP UR]d UN AP 218 as anb eÁ ajuenajas azuauwepnonued sa anb 0] 'sajuapuodsa.110) sapeplome se] 40) UONBUIPIO09 U3 95/BUO!IS98 eIqap ue]d 3759 ap u9nesoqeja e anb auodsip 'oyday 3753 Jod op!3ut1yu! euunsa as anb yy Y] SP OPUBI3pIsuo) |a “ua!q eloyy "z8
*1e10qe|3 e1qap pep!edioiunyy e] anb uejd ¡e apuodsaJJo9 as seu anb 19 sa “S00Z/EZ «N VIY Pl SP ojua¡uwin3as ap ajuaipadxa ¡a ua ope31e9 A v3s ¡e opeyedwooe “euruijald ugIsiaa eun ua une “,(soipuadu! a sauopepunul “siueuns] “sOWSIS) UPJE OJIING BIEN SOBSIIY IP UQIDUIADIH AP UB]A,, OPRUNWOUAP [3 anb eunsa eJ039n435u| |89s14 e159 OJad “sOBS314 3P SIUONENYS L USI31JaJ as anb Á ordioruny ¡9 JOd sop131u13 sojuauundop SOP OJUAJUIP3IOIA |3 US UAISIXA “OJUEI JOG :18
“enojeqoud enua31]1p ej ap 41ued e upe31go ejsa ap oJua1uIduino ja a1qos sayuapayaque sonanu uOJa/An3go as ou anb o] 10d “y35 [a auanueW anb
VIAS
NO AP OUIAIGOD, IUALQUIY OIPay J9p euapuarpadas
ue EMP TEN
TS ZA e
hecho de que la ordenanza no reconoce como área de riesgo el litoral de la costa del mar, y no define área. Esta obligación de tener plan de prevención de riesgos no tenía nada que ver con áreas de riesgo”. Ante lo señalado, esta Fiscal Instructora es conteste con lo indicado, en el sentido que la elaboración del Plan era una obligación diversa al reconocimiento de un área de riesgo. Por lo demás, la elaboración de un Plan de Prevención de Riesgos y Medidas de Contingencia, por su sentido natural y obvio, no se satisface con la mera indicación de vías de evacuación en la vía pública, como pareciera ser que pretende la Municipalidad en el documento “Síntesis de protección Civil y Comunal del departamento de Emergencia Comunal, referido a la materia de la consulta, y para la zona de barón, entre otras”.
-
En otro orden de ideas, resulta necesario indicar, en relación a las cartas del Servicio Hidrográfico y Oceanográfico de la Armada emitidas para la Región de Valparaíso luego del terremoto del 27 de febrero de 2010, invocadas por el denunciante, y que señalan que el proyecto comercial "Mall Plaza Puerto Barón” quedaría completamente inundado ante un eventual tsunami, que su contenido si bien malamente se habría podido incorporar en el Plan de Prevención que se elaboró de forma preliminar en el año 2005, es altamente recomendable y deseable que este Plan sea actualizado incorporando esta información que al año 2005 evidentemente no se tenía. En este sentido, en opinión de esta Fiscal Instructora, ambos documentos que constan en el presente procedimiento en relación a esta obligación debieran refundirse y perfeccionarse, atendido el evento ocurrido el 27 de febrero de 2010.
-
No obstante, como se mencionó anteriormente, si bien se elaboró una versión preliminar de este Plan, no constan antecedentes de que ello haya sido en coordinación con las autoridades respectivas y competentes sobre la materia, de manera que la suficiencia del Plan, acorde al objetivo particular que tiene, queda en una situación de incertidumbre. Por lo anterior, la versión del Plan que sí existe, no tiene el valor suficiente como medio de prueba para desvirtuar la imputación efectuada.
-
En consecuencia, la infracción de “No elaborar” el Plan de Prevención de Riesgos y Medidas de Contingencia para tsunamis, inundaciones y/o sismos, se ha configurado en cuanto no se elaboró dicho Plan en coordinación con las autoridades respectivas, como mandata la RCA.
Vi. DETERMINACIÓN DE LOS HECHOS
CONSTITUTIVOS DE INFRACCIÓN
- Como consecuencia de lo expuesto anteriormente, y teniendo en cuenta los principios de la lógica, las máximas de la experiencia y los conocimientos científicamente afianzados, corresponde señalar que se tendrán por probados los hechos que fundan la Formulación de Cargos contenida en la Resolución Exenta N? 1/ROL D-053- 2015, de 29 de septiembre de 2015, en relación a los Cargos N° 1 y N°2.
vil. SOBRE LA CLASIFICACIÓN DE LA INFRACCIÓN
- En este capítulo se detallará la gravedad de la infracción que en el capítulo anterior se determinó ha sido configurada durante el
25
97
'S£ 0/N2/140 |3p (1 0.133]
py ua opojoyas buobold ¡ap ojuaruijdun 13 (6 :10390.fU1 ¡ap pOJLuIQUOJa POpId1dD3 17 Y
:10390.fu1 ¡ap JO133uD pIOMpuO) 07 (2
“pUISIW O] SP DA/INIISUOI UOISIVIO N UQIDID
“oy9ay ¡a ua uQIodinuod ap opoib ja Á uoI990J fu! p] ap ugisiuoz bj ua popijpuo/duaju! 7 (p “UQ/990.4JU! 0]
ap on ow uo) opiua3go oouupuoa onifauaq la (2 “uo/990.1fu, D] 40d as10393f0
opnd pnjos pÁn> souosiad ap oJunu 13 (q "Oppuo/soJo
olbyad ¡ap o oposno> oyDp ¡ap orubyodu 07 (0,
:¡SPIDUBISUNDA1O SIJUIINBIS SE] URIBIDPISUOD as “1eoide epuodsa110) ose epes ua anb seodadsa sauonues sel ap UONeuIuarap el eJed anb 393/9153 VINS-01 E] 3P Ob O/N9JUE |3 “v6
VIAS-01 V1 30 01 OIMOJLUV
O SVIONVISNAMIYIO SvVI 30 SISMYNV “HA
*3AP18 O BWISINBIB UQ!998,JU! UBÁNISUO) OU anb Á so110]e31q0 epipau o oxdadajd sambjeno ueBuanenuos anb sauopoeul sejanbe sepojz sana] uos “¡esay] OyoIp e opuanse ap sand 'sauoineJjul Se ap ana] ap uQIeoyIeo e] sauajuew apuodsauJo9 'VIAS-O1 Pl SP € «N 9€ O|¡n311e ¡e pepruuojuo) Ua “OJUe] O] JOG “€6
*eaneuJou e] aJaimbas ou09 104 e] ap anes3 ajuauwuejmoned 1a1eJe9 ap ojzuarui]dunou! un uoJejuasaudas soB4eo soquie anb 1auajsos ajqisod sa ou “ayed eso JOg “-¡eunwo) Jopejn3ay ueJd 9 “ose) a3sa ua— oyaÁoJd ¡Sp sojaya so] e u9nejas ua 'seojeBu sepipaw ap ezajemjeu uegua] soBue> soquue ejuan) uep anb sauonenys sej anb 13uajsos ajqusod sa ou “09343 US “(3 Z ¿N 9€ ONIL [a un3as sane] OuO) SejeoyI]es esed ajuanijns Á euesadau enuspnur e] uauan ou -sepipatu Á soBsaly ap Ueld [9 ¿esoqe|3 Á so9/8o¡03Nby $OIS3Y AP 0115038) |9 einald u9/)euuJoJu! OUO) JeYedulose- 'seppatu sejsa 'y)y e] ap sauonisodsip e sozuaru!dunsu! ap ueje4] as ua!q 1S 'sope¡nuoj soBJe9 sop so] ose) ajuasaud ¡a ua “o13J3 US “eu1sineJS u9IDseJju! eun ue/mByuo) VIAIS-O1 E] SP 9€ OIN9pue ¡e opianse ap 'anb senuejsun1n se ap eunBulu Jeypasoe oper3o| ey as ou anb eÁ “eprluajueW 19s 3q9P UQIDEOISeJ) eyolp amb eunsa as “oLJojeuoues OJuaIuIpadold a3sa ajueImp sopeyode sajuapavaque soy e uQpesapisuo) uy "z6
“YIAS-017 | AP E ¡e4auunu 9€ O/NaMUE |9p pnylla ua sana] OWO) SOPeo1yIsejo UO0Jany YIAIS-01 e ap (e esa] se onojue ¡ap pniu1n ua sope2oaul “STOZ ap a4quiandas ap sz ap “sTOz-£S0-A 109/T «N ejuax3 u9IÓnjosay ej ap uprendu! ej voJepuny anb soyoay soquie “so31e) ap u9InNenuoy ey ua anb ajuasaid asiaua] qq 16
*UQISIVIOI NS UI PIDUAPIUISI e Á soyaja “odi ns opuapuadap “sewisinesB Á SINBIB 'SINA| SIUOIDIPAJU! US PIMP SE] ¡en 19 “YINS -01 81 ap 9€ o¡moue ja ezjeas anb uopeoisep ey opuarnBis ojja “oLo1Jeuonues oyuarwIpaold
VIISON
11M) 3P VUIAIgUO, aNUAIQUIY OIPaW [9P. epuapuamuadns
OPIO 4 A 4
Ñ TS A
mA
h) El detrimento o vulneración de un área silvestre protegida del Estado.
i) Todo otro criterio que, a juicio fundado de la Superintendencia, sea relevante para la determinación de la sanción”.
-
Para orientar la forma de ponderar estas circunstancias, con fecha 29 de octubre de 2015, mediante la Resolución Exenta N° 1.002 de la Superintendencia del Medio Ambiente se aprobó el documento “Bases Metodológicas para la Determinación de Sanciones Ambientales”, el que fue publicado en el Diario Oficial con fecha 5 de noviembre de 2015 (“Bases Metodológicas”).
-
En este documento, además de precisarse la forma de aplicación de cada una de estas circunstancias, se indica que para la determinación de las sanciones pecuniarias que impone esta Superintendencia, se realiza una adición entre un primer componente, que representa el “beneficio económico derivado de la infracción”, y una segunda variable, denominada “componente afectación”.
-
En este sentido, a continuación se procederá a realizar la ponderación de las circunstancias del artículo 40 de la LO-SMA, partiendo para ello por el análisis del beneficio económico obtenido como consecuencia de las infracciones, y siguiendo luego con la determinación del componente de afectación. Este último componente se encuentra basado en el “valor de seriedad” de la infracción, el cual considera la importancia o seriedad de la afectación que el incumplimiento ha generado y la importancia de la vulneración al sistema de control ambiental, en su caso, y se ajusta de acuerdo a determinados factores de incremento y disminución, considerando también el factor relativo a la capacidad económica.
-
Por otra parte, se debe señalar que la Municipalidad no efectuó alegaciones específicas relacionadas con la aplicación de las circunstancias del artículo 40 de la LO-SMA, en el presente procedimiento.
-
Beneficio económico obtenido con motivo de la infracción (artículo 40 letra c) de la LO-SMA)
-
De acuerdo a lo establecido en las Bases Metodológicas, el beneficio económico se construye a partir de la consideración en la sanción de todo aquel beneficio económico que el infractor ha podido obtener por motivo de su incumplimiento. Este beneficio puede provenir, ya sea de un aumento en los ingresos, de una disminución en los costos o una combinación de ambos.
-
En el caso de entidades fiscales y otras organizaciones sin fines de lucro, se trata de instituciones que no tienen como objetivo la obtención de una rentabilidad. Ello implica que las ganancias económicas obtenidas por una infracción, ya sea directamente o por el ahorro, no redundan en un beneficio económico que esta utilice para sí. Por el contrario, este beneficio implicará un incremento presupuestario que deberá ser invertido en otras necesidades sociales, propias de dicha entidad fiscal o corporación. En consecuencia, en el caso de este tipo de organismos no existe tal estímulo al incumplimiento, por lo que no se justifica el incremento de la multa para restar ese incentivo.
27
8z
*9TT OPUeJapIsuo) “pTOZ-TS-Y 108 '¡eJualquiy ¡eunqu1 opunBas a/4SnI1 or
:¡eyuaique oyep eÁny1suos anb ¡pnbe esed azuauwea[snjoxa OPeAJasal 2153 OU Á “open3ijuoo o8ueo ja ejed asisdey aqap enuejsuno) ejsa ap uawexa [9 “0Jue1 O] 40d “pp, U9/9904Ju! D¡ 10d oposauab ops DÁDY “¡DJUAIQUID OUIO) VIAS 0] JOA OPDLApIsuo) Jas UIs “anb ouDp un Jonpob pod ajquoodo ajuawopafiad sa (O 0149] Op 0/N2/1D [3p DIDUMISUNIIO DJ ( “enuan3asuo) uz “seuosuad sej ap pnjes ey o ajuaiquie o¡paw [a auqos -sajepuajod soJBjad O sepiunoo 2JUSWeA9aja sauomejyaje Jod eas eÁ- onmje3g3u odij ap oyday ap seruejsuns419 O soJu3ula]a u3je3suo) as anb ua sose) So] SOpo] ua PJBJ3pIsuo) as “VIAS P] SP SAUOPUES AP UONPUIWI3190 e] Ped emo, ej ua eoipul as oo) ¡e “opeuorsedo oJBljad ¡op O Oyep |3p enueyodu! ey e ajuaipuodsaJJo9 enuejsunso el “90T
(vias-01 e] ap (e ea] “oy o¡n>111e) opeuo¡seso o13yy9d ¡op o opesnez ouep ¡ap epueyodu] TT*Z
"opezuauo) asarqny u9naafa eÁno “opeqoude oquar dun) ap euwe/3o1d Un opnsixa ey ou ose) ajuasaud ¡a US sand “vIWS-01 81 ap op o¡nonue ¡ap (3 e13a] e] ap erpuasnduoo ej esezeue as ou amb ajzuasaud aoey as “SOT
*JO|8A 3359 USÁNJISUOI IND SEIDUEISUNIANO Se] Jesapuod e ueJapadold as UQINEnunuo e “eJaueu e7s9 20 “¡eJualquue 01Juo) ap euazs!s ¡e UQIDe4SuÍnA el ap enueyoduu! e] ap O 'UQ!D98,AJU! e] ap soyaja so] ap pepaluas ap [anu ¡e Opuande ap ajuspua9se eunoj ap “uoIoeJul ap Omnypsuos oyoay ¡e ,pepanas ap afejund, un ap uo/eu3;se e] ap SPA] L PUIVIJAJDP 9S PEPal1as ap JOJBn 13 “vor
pepajias ap JOJeA “TZ
-1enonJed ua J09981Ju1 ¡e Á 0134940) OS) |e salqeo!de sepuejsund119 ap alas eun e Opuarpuaje “uQ1nJeJju! ej e Openose pepinisa| ap ¡anu jap u9pejuasaudas Ou10) OAISAINS O] US OPRI|OJJesap elas uQpepaje »p ajuauodulo) |3 “gor
u9/9e193,e ap ajuauodulo) z
*UQ/DUES e| ap O/N2|P9 |3P OJUAP OD/IQUODA ONDIYBUIQ [SP PUEISUNIIN E] PIeJapIsuoo 25 OU 0Se) aJuasald ja US “OMOLU 9159 JOG “zoT
"sopeo1¡dxa Ops uey anb sOuIWJ3) so] ua OJLIQuoJa o9iyauaq un ayuoduu! “esnsjuequn O ¡eyuaque enpewjou eun ap ojuajuidunou! ja ¿0d ajuawejpaJIpu! O e9aJIp opesonoJd omjowijed ns ua ojuawauu! ¡enjuana un anb asieJapisuoo epand amb us “oeyunuo) 2quawajuauJwa ul Un uo) uQIs1anu! ey e opnawos p1sa ojsandnsaid ns anb eodu! Jo1a]ue 07 *,SpUnwo9 sonoadsas so] ap jo1nno Á popDoS “ooJupuosa osalboid ¡a ua upodi9nuod ns 1016950 Á 090] POp/unuIo D| ap Sapopisaau so] J290f51205,, 'SAPepI1edo Jun ap ¡euopnynsuo) eoJueg1O S69'8T oN Á97 8] 3P T Onde [a eJeyas 0] un3as “pep:¡euiy Jod aus “oido1d oruoujed Á eopuní pepijeuosiad uo) “oomqnd oyalap ap euwouojne uoneod109 ojue] ua “osieJedien ap pepiediouny ej “opnuas 3358 Uy “TOT
ANO ap 0UIAIgOD, IUAQUIY OIPaW 19 erouapualupadns
VINS
PIN Y PAS
Eg Gobierno A
YI SMA
-
Ahora bien, cabe hacer presente que la expresión "importancia" alude al rango de magnitud, entidad o extensión de los efectos de la respectiva infracción, que determina la aplicación de sanciones más o menos intensas. Cuando hablamos de peligro, se está haciendo referencia a un riesgo objetivamente creado por un hecho, acto u omisión imputable al infractor, susceptible de convertirse en el resultado dañoso. Por lo tanto, el riesgo es la probabilidad de que ese daño se concretice, mientras que el daño es la manifestación cierta del peligro.
-
Dicho lo anterior, para el caso de la infracción N? 1, lo que se debe establecer para considerar esta circunstancia es si la infracción ha provocado una afectación sobre el medio ambiente o la salud de las personas, y la importancia de ello. Al respecto, la afectación sobre la salud de las personas se descarta dada la naturaleza del Cargo N” 1, que no supone una hipótesis en que sea posible una afectación en este sentido. Por su parte, respecto a una afectación sobre el medio ambiente, esto se traduciría en una afectación al componente arqueológico, entendiendo que las obras de construcción, consistentes en excavaciones, importaron una afectación al material arqueológico encontrado, lo que fue constatado el día de la inspección ambiental de 31 de julio de 2014 y tal como consta en el Informe de Fiscalización DFZ-2014-411-V-RCA-IA. No obstante, aun cuando es un hecho constatado en el acta que se observó material consistente en “una sección de línea férrea”, y diversas “estructuras de metal”, no constan antecedentes que permitan establecer que las excavaciones importaron una afectación, ni tampoco que ésta en caso de suceder haya sido significativa, sobre este material.
-
No obstante lo anterior, es posible sostener que se generó una situación de peligro, entendido como un riesgo objetivamente creado de afectación a elementos de patrimonio arqueológico, al haberse visualizado a propósito de las excavaciones para el desarrollo del Mall Barón, componentes de este tipo. Al mismo tiempo, no se puede desconocer la particular sensibilidad del patrimonio cultural específico presente en el sector, y de Valparaíso.
-
Por lo anterior, esta circunstancia será considerada para determinar la sanción asociada al cargo N° 1.
-
En relación al Cargo N” 2, no constan en el procedimiento antecedentes que permitan conectar, de manera lógica, una afectación tanto a la salud de las personas como al medio ambiente, a causa de la infracción, esto es, a causa de no haber coordinado la presentación de un Plan de Prevención para Riesgos, con las diferentes autoridades competentes.
-
Dado lo anterior, la presente circunstancia no será considerada en esta letra, abarcándose por el contrario las implicancias de la no coordinación con autoridades, en la circunstancia del artículo 40 letra ¡), en cuanto afectación al sistema de control ambiental.
2.1.2. Todo otro criterio que, a juicio de la Superintendencia, sea relevante para la determinación de la sanción: Vulneración al sistema de control ambiental (artículo 40, letra i) de la LO-SMA)
29
0€
e119]8u e]59 e UQ/De|a4 US (818353 ¡eJuarquue ¡O1JuO) ap euays!s ja epaje ou oJad “UQIDeuIJOjul esa JezIjenos Japod esed ouapIsuo) “¡ejuarque owo) esnsiuequn OJuez “ela e¡ Á pepieuonon3nsur ey anb ousIuesau ¡a JeuJau e aus! U9/99e.ju! e] “oyue] O] JOg opeyeduose 195 eJ1qap o]ja anb ua ozuawou ja ua eunuo) Jopen3ay uejd ¡ap ajed aÁniysuos sewape anb A “sour9an so] esed Á 103935 [a esed aquenajas azuaWejnonued UOIDeuLIoJu! J300U0) e Jep e 93311 as eunu anb zan epo) “zeo1jaur O ¡nnul “exajduoou! eas “J1n1]5u0) e en as apuop olpald ¡e epenose enaud uopeuwJojul ey anb “ejp ¡ap ¡eu ¡e “esonoxd anb o] “ajquuodsip eqenuodua as Á ensixa eÁ anb eoi3o¡oanbue upInNewJoju! ap oy9adsa, jenuasa u9peuJoju! “sopaÁoud ap saJope/poJesap 3p ugiisodsip e osnd as ou anb eÁ “azuenajal OJUSWOU |3 US UOIDEUIOJU! e] ap pepiiquuodsip ou ap UOINeNys eun auodns uaiquiez T ¿N O31e) ¡a anb ¿euonuau aqap as “aJuejsqo ON “Oy Onde [9p seuejsuno1n seso sej ejja e ajqeoide opuars 'sopejn3a. so¡ uo) esed opezs3 ja sua] anb ¡eyuaiquue ¡OJJuO) a3p euaysis ja ajuesapuodaJd ewoy ap esau¡na ou “epelmBijuos eÁ u91ooeJju! ej anb eunsa as 'T ¿N 031e) ¡e opadsay “9TT
*s3JU3]SALWOI SIPPPIIONE SE] UO) UPINRUIPAOO) ua opesoqeja any a3sa anb Jeqold opnd as ou opuen) Jod “enuanins Á peprauop! ns ap ezajao 3u91] 9S OU “Y)Y P] US OPISIXA UR|A 9 OUIO) 11UIS L OPeJU31JO OJU3WINIOP UN ajsIX U3Iq Is anb eA “ofeq opa ¡anu un OA] ¡ejualquue ¡0/Juo) ap euays;s ¡e u9IeJaujna ejsa anb opuarpuazua “ZN 0318) [ap upiues ej JeuuJajop ejed ejuan ua Ppeuo] plas eIoueJsunolI 9juasaud e] “douajue Oj 2p uQnesapisuoo uz “STT
*OM]JUE]SNS OPIU3JUOI NS E OJUENI UA “UR|d |3p pepiauop! e] ap oadsa, ezaj1ao ey eduaz as ou anb sa “sand opeynsal [3 “guouaw as eÁ oo) “epuejoduu! Jepnonued a3sinas anb ¡eje3s3 ¡o1juo9 un ua Á U9Isa3 eysa ua Jedioued ap opend ey a| as uaImb e Opezs3 ¡e so “uQIDenyIs e1sa e a7uay, “OJUe) O] JOG “JJUSAJ3JU! UeIqap anb sowspuegio so| sopoj uo» uoneuip1oo ua opeoqeja any anb auajsos ueyWwuad anb sajuapadajue uojeyode as ou OJad 'a75Ix9 UB]d [a “ose 37353 U3 “sisajodiy ey epensape eunoj ap anbeqe anb onyeas Á onpuanaad uejd un Á exsandsa, eun sejjoJesap uey ad anb esaueu ap “enmuajaduwoo ap soyque sns apose saopaJp uesaip Á uesedimued 'sowsis Á sauopepunur “siueuns] uOS OO) ¡e4mjeu o3sal ap u9enys eun e sajqeode sepipatu Á u9nuanald ej uo) sepeuopejas senuajadwoy usual] anb sajeje3sa solusIueB1o saqualajIp So| anb onmjafqo ouwo) eJua] “UBId [9 Jesoqeja ap soyaja eJed sajuajadulo) sapepiojne sej 0) UQNBUIpIoO) ej 'sa 0153 “epejuena] u9/938,3u1 e] ap aued aun3ijuo) as anb a3ey anb epipa/3sues] u9/9e311q0 e] Z ¿N 0318) [e UQNeJas ua “aquawajuapadald omunua as ou0) “pTT
*ep9uaBia ns ua ezueIJUO) e] BULJal A saujy sns ap ojualuIdun) ¡a ezi¡noejsqo uoNoeJu! ns “ejualquie u99oajoJd ap eulasis [ap oyuarweuonuny ja esed solesadau uOS sOWsIueDaW sojsa amb e upnuaje U3 “¡ONuO) ns eonyogad e] e Jena¡| eJed SejaJouoo SeJuaIveJJay ap 4393/89 JOd “eL1osn|! eL1anjon as ¡eyuerquie upnoarold ey sajeno sej uis Á senuejsns sajejua/que seuuou se] ap ajqesuads¡pur a oJesadau ojustajduloo Ja uos sousjue3au sojs9 sopoj “somo ajua “uoeuwnojul ap eBaua ap seuoe3igo “sajjodas “Senuansld sauonnen¡ena “pepiJojne ap sosiuuad “oLuOJ sajez “S3¡euJOj SOAe1ISIUIWpe SOWISIUEJau ap alas eun ua epeseg euansua as seuosiad se] ap pnjes ej Á ajuerquue orpau ¡e ¡enajeu uoinoajoJd ej anb ua ezuawepuny as “ugpues ey sejnpow eyuad anb enuejsund419 OuO) JejuaIque ¡OJJUO) AP 2UI37SIS ¡e UQINDEI3U|nA e] “ETT
VINS
AMO ap 0UIa1qOD IUAIQUIY OIPay ¡9P. eouapualuuadns
PS
DE EN
Pon (TT
AO
YI SMA
- No obstante, como se enunció en un principio, la presente circunstancia no será considerada para determinar la sanción de la infracción N° 1.
2.1.3. Número de personas cuya salud pudo afectarse por la infracción (artículo 40 letra b) de la LO-SMA)
-
Este criterio permite examinar no sólo las afectaciones concretas y ciertas a la salud de la población producto de los hechos constitutivos de infracción, sino también el número potencial de personas afectadas. Esta tesis ha sido avalada por la Excma., Corte Suprema, la que ha señalado en sentencia de reemplazo, de fecha 4 de junio de 2015, que "El texto de la norma, a juicio de estos sentenciadores, no requiere probar que se haya afectado la salud de las personas, sino que debe establecerse la posibilidad de la afectación"*.
-
En relación al Cargo N” 1, si bien no se requiere probar la afectación para poder ponderar esta circunstancia, dada la naturaleza de infracción, no corresponde hacer un ejercicio de ponderación de potenciales afectaciones en relación al número de personas cuya salud pudo afectarse a causa de la infracción. En efecto, se dijo en los apartados anteriores, que el único hecho material acaecido, como consecuencia de la infracción fue la realización de excavaciones dentro de las cuales se observó material arqueológico, sin que constare su daño o afectación. Así, respecto de este hecho, es estima que no tiene las características ni la aptitud para afectar a la salud de la población cercana al lugar.
-
En consecuencia, se estima que esta circunstancia no se configura para el presente caso, ni en su dimensión material, como personas que efectivamente fueron afectadas por la infracción, ni en su dimensión potencial, entendida como personas cuya salud pudo afectarse a causa de la infracción, por lo que no se considerará.
121: Por su parte, en cuanto al Cargo N° 2, puesto que la obligación no se cumplió en coordinación con las autoridades respectivas, no es posible tener una certeza sobre la suficiencia e idoneidad del Plan que consta, como ya se mencionara. Ahora, un análisis cualitativo del Plan, tampoco resulta ser materia del presente procedimiento sancionatorio, por lo que bastará señalar que al existir un Plan, ante un eventual sismo, inundación o tsunami, se sabrá qué es lo que se debe hacer, pero no se tiene la seguridad de que dichas medidas sean las más idóneas por haber participado el Estado, a través de sus diferentes organismos competentes, en el proceso de su elaboración. Es por lo anterior que se reconoce que de estar en el escenario anterior, podría existir un riesgo, pero este no sería una consecuencia directa de una conducta de la Municipalidad, ni tampoco causa excluyente de ello.
- Es por lo anterior, que la presente circunstancia no será considerada para efectos de determinar la sanción a aplicar concretamente para la infracción N? 2.
2.1.4. El detrimento o vulneración de un área silvestre protegida del Estado (artículo 40 h) de la LO-SMA)
1 Corte Suprema. Sentencia de reemplazo, causa Rol 25931-2014, 4 de junio de 2015.
31
TE
“STOZ SP OÁBU 3P GT euyda) ap sepor 'pTOZ-EEZ'p7 Á YTOZ-SHZ'VT “VTOZ-Z97'vZ AN 10Y Senuaquas “euaudns ay10) er
“16€ “dl “8007 'SOUIAL P3 "UQIIPZ 5h ,JOPDUO/DUDS ONDASIUNUPY OYI3J30,, “O1PUeÍaIy “OL3IN
U3 *,UQ/DUDS D| 2P (21U0ADIBD) UD/DONPDIÓ Ap OJUAULAJA OLLO) DJAÍO AJUALIDI/UN ISI9QDY IP 00) “ajuans DO ap anb ojop ¡a ajgrbixa sa ou “OLD. uo) ua 0sa4dxa ¡Dba] DIDUSJUINPD ONJOS “A UQIDIOAfU! 0] DPHAWO) Dpuanua as anb bJod opuapnidu! py 0350q 0634 Jod anb 0Jsand DJUNSIP aJUUIDJa/dUO) $3 UDIDONYS D] JOPDUOIDUDS OAOAS/UNUpyY Oy9a18q 19 43 “(ZT 110) ppuapnidu, 0/3u JOd sOY3p assajauo) uapand 'soposoz spwapo Á sajpuondarxa sojsandns ua ops anb oJauDu 07 ap oJop ap o19uabixa bj sa 0634 0] ¡puad OBIpo) Ja U3,, anb opuejeyas “openunuold ey as ejoyedsa euliDop e] 0193894 | 21
¡ap ozuawojodag ¡2 uo UupIDpuIp/oo7 Ua sajpjua/quio spuuJOU 1oodo,, “A * SajuaJpuodsa1109 sozuDuapjo soy ap A ¡bunwo> Joponbal ubjd ¡ap “sauoion3suo) Á oOuisiubqun ap ¡oJauag Á37 0] ap sauo/>Isodsip so] ap ozuapuuIduuno ¡a JOd 40/an,, a3qap sauo|9uny seso auque “¡ena 0| eJed “¡unulo) 011031113] [3 US UQIDEIYIP3 E] ue¡n3as anb sejejuawejBas Á sajeBa] sauonisodsip se ap ojuanudun) ¡a sod Jejan ojafqo Jod auan “sajedioiun seqo ap u9paaJIg ns “ayed ns JOG 'OSIBJed¡eA SP PUNO) E] Sp UONEssIUIuIpe e] apuodsa4Jo) a] ¡en ej e “oidoJd oJuoued A eoipinf pepijeuosiad uo) “odqnd oydasp ap euoupine uopejodio9 ey sa “osiesedien ap pepyedipuny e] “soajue o| e aseq uz “Let
*op)3dsaJ ¡e SaJua19suo) Á sepeuJoju! sauoIsiDap Jeuoj usyusad aj “ojuez Jod anb Á “1open3ay uejd ns ap ueueWa anb sauo!ne31qo Se| ap OJUaJuIIDouo) ua Jejsa USyuuJad aj anb -¡edorunuw u9!1sa3 ap OO) se) 3753 U3 SOPIpuaJua — uonejado ap Á sajeiajel “sedruda] sauo/oIpuo) aasod 'owsiuwisy “ajueyodu upINezIueBio ap opes3 un uo) Á epuajadxa UO) JO0J9eAJUl ap Had un aasod osiesed¡eA ap pepiedioiuny ej anb sa “upresspisuo) ua Jaua] e ajuenajas Ojuawaja un 'oseo ajsa ua pep!euonpuajur 3p epuajnuo) ej Jeumuajap eJed “971
“elDUBISUNDII) BIS9 SJANJUOD IS 3YIOAHA) ¡3 JOÁRLA Opuars “epeo1]de Jas e eooadsa UQIDues e] 1exsnfe ayuusad pep.euonuayu! e] “UQId0e.Jyul e] epeInBiyuo) zan eun “oJ1eJquo) [3 104 “¿¿eualdns 3110) e] ap enuapnadsunf eun ey opejeyas ey owo> ¡ez “¡en ej “e1ua31¡33u eJau O ¡euonn9eJjul ed¡no ej ap eje seu onalfqns ozuauaja Un ap O pep!¡euopuazu! ap epussnouo el “eme asIuIuIpe UQI29e,Jul e] ap oyuawaja o oysimbas OwO) agixa OU “¿[JOPeuopueS OAENSIUIupy oyalag [a ua ¡a ua sopejuase sol1ayu9 so] opueo!¡de “v1As-01 e] 'ody ap uonen3iuo) ej esed ojop asanmbas as anb sa ¡esjaua3 ej3al e] apuop “¡euad UONe¡sida] ej ua auinmdo ou) ap ernualayp e “0paja U3 “eja49u09 UO/DueS e] ap U9NeuIWua7ap ej esed upnenpou e] ua OJuUaWa/Dul ap JO19e, UN QUO) opezin sa Oy Ojndnue ¡ap ¡e19u] 2153 “SzT
(vws-01 e1 ap (p e1191 0p 0/N21418) eulsiul e] ap enn31suo) uIs1uuo n u91noe “oyoay 19 ua uopedpued ap opeu3 Á U9/93e4JU! e] ap UQISILO) ej US pepi¡euoluajul TZ'z
OJUQUI3ADU| SP SOOP8] "TT
*0]9,2409 Ose) ¡e uoex1ide ns apuodsa1109 Is Opueuiwuazap “uoeaje ap ajuauoduo) ja Jeyusune uspand anb sa0398, so] sopoj Jesapuod e erapadold as “upenunuo) y “vzT
*0pe153 ¡9p epiBa101d 31159M115 eaJe un ap uO/De1aje e] “ewoup1ne e/aueLu ap O SeuIsIUU 1S 10d “uauodns ou sauo!»3e4jul se anb opep “ose azuasald ¡e ajqeoi]de Jas ou Jod “osea 3353 ua a]qeo!de u9pues e] ap UONeu!uIa1ap El esed epesapisuos Jas OU eIoueJsuniIn e1s3 “EzT
ANO IP 001900 NDLQUIY O1Pay 19P. eouapuajuadas
VNS SN
OP Y a
NS MEA
a O Superintendencia del Medio Ambiente Gobierno de Chile
Medio Ambiente, relacionadas con obras de construcción y urbanización”**. En razón de ello, y de acuerdo a los dos cargos levantados en este procedimiento, se estima que la Municipalidad de Valparaíso se encuentra en una especial posición para tener conocimiento de sus obligaciones y las formas de darle cumplimiento, máxime cuando ellas derivan de la RCA de una modificación de un Plan Regulador Comunal.
-
No obstante lo anterior, y por ser este sólo un indicio más que se debe considerar para esta circunstancia, se procederá a analizar si en el presente procedimiento hay otros elementos indiciarios que permitan sostener que la intencionalidad concurre en este caso.
-
Para el caso de la infracción N° 1, más que intencionalidad entendida como dolo, lo que parece existir es una negligencia importante por parte de la Municipalidad, puesto que no parece entender la obligación de la RCA de su Plan Regulador. En efecto, lo anterior se desprende de diversas situaciones que denotan un comportamiento contradictorio por parte de la Municipalidad. Así, primeramente, el denunciante relata haber acudido al Consejo para la Transparencia, con el objetivo que se le entregara la información del Catastro, ante lo cual obtuvo la respuesta de la Municipalidad de que dicho Catastro no existía en sus registros, conforme se detalla en el considerando 8 del presente Dictamen. Por el contrario, ya en el escrito denominado descargos, la Municipalidad cambia su postura y señala descargos específicos para este hecho, argumentando básicamente que dicho documento figura como anexo a la Memoria Explicativa del Plan. En consecuencia, se estima por esta Fiscal Instructora que las acciones contradictorias y erráticas de la Municipalidad, no pueden constituir un antecedente indiciario suficiente que permita sostener que hubo intencionalidad en cometer la infracción, entendida como un ánimo particular y concreto de no acompañar como información previa, esta información, situación diversa al análisis que se pudo realizar respecto del Cargo N” 2, como se verá a continuación.
-
Dado lo anterior, la presente circunstancia no será considerada para efectos de modular la sanción aplicable al cargo N? 1.
-
Por su parte, respecto al cargo N” 2, la situación es diversa, pues en el momento exacto en el que la Municipalidad debía cumplir la obligación, y habiendo sido interpelada por la entonces COREMA de Valparaíso, quien le indicó que la gestión y elaboración del Plan debía ser en conjunto con otros servicios, y habiendo por su parte, reconocido lo anterior y comprometido expresamente que dicha coordinación se haría, no constan antecedentes de que efectivamente se hayan llevado a cabo reuniones o coordinaciones de otro orden. Lo anterior se encuentra detallado en el punto 83 del presente Dictamen donde se reproducen los oficios intercambiados con la autoridad evaluadora.
-
Lo anteriormente señalado, se considera un indicio relevante para sostener que la Municipalidad conocía el alcance de esta obligación, la que no estaba cumpliendo hasta ese momento, no pudiéndose entender su incumplimiento como una mera negligencia, desde que no ha probado una causa que permita atribuir su incumplimiento a esta circunstancia. Dicho en otras palabras, si un sujeto o ente regulado tiene
M Véase http://www.municipalidaddevalparaiso.cl/Municipio/dir_obras.aspx [Consultado en línea el 21 de julio de 2017).
33
ve
je emalqo Á exar esauew ap opezinoe3sqo ey ododuez 1u 'esupula o esnjuos “ejapduo3u! uonewojul ap opjanod ey ou osiesediea ap pepiedioiuny ej ojuez us “emmBiyuos as ou elue]suno419 e3s9 anb euw1]sa as “oses ajuasaud ¡a u3 'Aa7 ej esnbuesy a] anb esuajap ap so¡paw so| ap osn ouI183| ns ap eje seu ea 10198,43u1 [ap exonpuo ej anb ua sose) so¡panbe ua apadoJd enuejsuna esa 2p uQpexde el “8€T
*OJU9/WIP3I0AH |3P UQID82I/NIEISAO E] SA “VIAS-O1 2] AP Op 0¡n314e [9p (1 ¡819111 [op uonea!de ua Á sesiBoJOpoja/A Saseg sej e peprunoyuo) ua “073/9409 OSe) ¡e ajqeoide upipues eun Jeurwuajap ap ojuawou je “upIDeJDaje ap ajuauodulo) ¡a JejuauaJou! uspand nb sajopej soy 2p 00 “LET
(vIAS-01 el ap (1 21331 Oy 0/n2114e) ojuayuipado1d ep uoezinoexsqo :uopues ej ap uopeuajap ej esed ajuenajas eas “enuapuajuuadns e ap opiní e “amb olayu) 0130 OpOl“EZ'Z
*U3WEY/p aJUISII |3 US 10J984JU! 9 em egau JoJajue e9npuo) e] PIeJapisuo) as ou eojas ¡ejuaiquie epuajaduos ap soue3i9 ap ayed Jod “uonues eun ap ojafqo ajuaweinald opis eAey pepiediiunyy ej anb ap sazuapadajue aus1] ou enuapuajuuadns ejs9 anb opuesapisuo) “ojue] O| JOd “9€T
*ojuar!dun ap on11e33u ¡e110351y Un ausnuew anb 10398 1yul ¡e ezaany JOÁeu uo) opueziguad “onISensip azuauoduo) [a JejuauIne a4aImbas as Is JeurWJaJap ap uy e “oyuauuipado.Jd ¡ap o31e) jap oxafgo ¡eloy9as Á ¡equarque enneuou e] ap OjuaruIngas [9p odJew ¡a ua 'sajua/da, sopolad ua sOpeodu! sOLJOJeUO/nNuUes SOJUAIP3IOIA SO] AP UQISINSA eun ¿adey onesadau aoey as oja eseg “uomues eun ap uopeade ej ua opezeuiy ueAey anb Á “a]U9IQUIY OIP3N [Sp eruapuajunadns ej ap Á ¡enjoyoas ¡eyuarquue eruajaduo) ap soueBio so] ap ayed Jod J03981ju1 OJUNS3AO [9 2IJUO) SOPIBLAIp “SOLASIA SOLOJRUONUES SOJU3WIP3IOIA USISIXO Is Jeuluajap auodns enuejsund41) ejs3 “SET
“(vIAS-01 e] ap (a ea] Op one) Joy7e4jul ¡9p enjegau Jolajue ey9npuo) 'ZZz
:osieJed|ep ap pep!¡edidiunyy ej e “sa 0153 'y)y e] ap 18/nyn e 3JUAWEAISNDXA Á E91UN IPUOASILIO) “OLOJRUONDURS Ojua1uIpado1d ajuasaud ja ua 1039e4Ju! oJaÍns 2 anb opep “uaweypig ajuasaud ja ua asiapualxa apuodsauJ03 Ou “oyday ja ua uonedinnued 9p opei3 ¡e ojuenz ua “ajuaWwpeuly “ver
*Z ¿N ¡8uo¡99e.1Ju! oyay ¡e epeose upipues ej JeuluJazap ap sopaja eJed pIeJapisuos as “¡eunwo) JopejnBay uejd Un ap ours “pepinipe Jambjen> ap ou y)y eun ap Jen opejn3a, ojafns oO) “osiesed|en ap pepijedioiuny ej ap ordold ¡yuad ¡ap uQeJapisuos e] u0) ojunfuo) ua “elDuejsuna419 ajuasadd ey “Jouajue 0 Opeg “EET
*0se) 2159 ua opaons ou anb o] 'a1ua31¡83u Jenyoe un opeosnf eÁey as anb souaw e “osojop ojn3n e opemndu! Jas apand ojuaru!duln3u! OYolp “ajuawjeuy ojopualey ou ojad “ojsadey e ajawojdwos as Á eBey o¡ anb ejed ajuawesaldxa ejadiajul a¡ as “ejs dun) esed so1pauu so] ap auodsip “uo19e311q0 eun ap e1nuajsixa e] ap oJu3ruIDouo) oua¡d
VINS
21M 3 AUIAGOD: IUAIQUIY OIPayy [ap eruapualpadns
ONES <= A 4
Dn (TT
O
Superintendencia del Medio Ambiente Gobierno de Chile.
NI SMA
desarrollo de las diligencias del procedimiento, así como tampoco ha realizado acciones impertinentes, inconducentes, o manifiestamente dilatorias, al margen del ordenamiento jurídico.
- En consecuencia, la presente circunstancia no será considerada como un factor de incremento.
2.3. Factores de disminución
- A continuación se procederá a ponderar factores que pueden disminuir el componente de afectación, en virtud de lo dispuesto por las Bases Metodológicas para la Determinación de Sanciones.
2.3.1. Conducta anterior (artículo 40 letra e) de la LO- SMA)
-
Al respecto, cabe indicar que esta Superintendencia, en sus Bases Metodológicas, estableció a propósito del literal e) del artículo 40 de la LO-SMA, que la conducta anterior del infractor puede ser utilizada para aumentar o disminuir la sanción aplicada.
-
Respecto de esta circunstancia, en el presente procedimiento sancionatorio no constan antecedentes que permitan descartar una conducta irreprochable anterior, por lo que esto será considerado como una circunstancia que procede como un factor de disminución del componente de afectación para efectos de la sanción correspondiente a cada una de las infracciones ya verificadas.
2.3.2. Todo otro criterio que, a juicio de la Superintendencia, sea relevante para la determinación de la sanción: Presentación de Autodenuncia (artículo 40 letra i) LO-SMA)
-
Otro de los factores que la Superintendencia del Medio Ambiente ha señalado en sus Bases Metodológicas, como uno de disminución, es la presentación de una autodenuncia, en los casos en que dicho incentivo no resultó eficaz.
-
Como en el presente caso no se presentó Una autodenuncia, este factor no se configura y no será ponderado.
2.3.3. Todo otro criterio que, a juicio de la Superintendencia, sea relevante para la determinación de la sanción: Cooperación eficaz (artículo 40 letra i) LO-SMA)
- Cabe indicar que el concepto de cooperación eficaz, conforme a las Bases Metodológicas, atiende a las circunstancias siguientes: i) si el infractor se allana al hecho constitutivo de la infracción y su calificación, ii) responde de manera oportuna, íntegra y útil, en los términos solicitados por la Superintendencia y/o iii) colabora en las diligencias ordenadas por la Superintendencia. En consecuencia, la circunstancia se refiere a la cooperación que realice la empresa durante el procedimiento administrativo
35
9€
*9TO0Z 9P TZYSZ ¿NÁ“ZIOZ SP PLTZT «N PoANday e] ap ¡e19Ua9 e110]e/quo) SAUSWEIDIO sy
uo19dope ej '1199p ajen “101984Ju1 [3p ayued Jod sen1934J09 sepipau ap u9peo!de e] sa UPISNUILUSIP 3P OWO) 'SeoISOOPO1S/N SASeg sms ua opejeyas ey aqualquy OpaW [ep enuapuajuLiadns el anb saJoy9ey so| El 0110 “TST
(vIAS-01 el ap (1 es191 Ob 0/n91118) seary9a11o) sepipau ap uopex1dy :uppues ej ap U9NeuJuazap el esed ajuenajas eos “euapuajuliadns ey ap opní e “amb ojay 010 OpOl'“y"EZ
:03,8e9 OYyo1p esed eseJapisuoo as ou ¡eno ej 40d u9ze, “zeo1ja UONeJadoo) e] ap sel1oBajeoqns sa. se ap eunBuiu eo¡de ou “z ¿N 0318) ¡a esed “ayed ns JOg “OST
“T ¿N 0318) ¡e UQ!De|au U3 “3JUSQUY OIPaIAn 19p epuapuajuadns ej Jod sepeja10ap senuaBiip sej uo) 1eJoqejo) ap ejoBajesqns ej ofeq “zea u9nesadoo) OuIo) epelapIsuo) p1as Pqosap enue]sun2419 e] 'opejeyas O| ap uQzes uz “6vT
:101995 ¡a eJed sopa opIs uey anb Á uajsixa anb sopex1y113) so] ap epeuap1o Á epezijeua7s!s UOIDeuUJoyU! eun J3ua)y oryuusad anb eÁ 'zeo1a any 'sajuajsixa did SO] ap eido> opeyedulode Jaqey ua ajuajsisuo) “u9/DeuuJOJU! e]s9 “¡Sy "SOPeyo1]Os SOUILUIS] SO] US UQIDEUWIOJU! e] PPeuapio Buoj ap asopueyode opipuodsas any uOeuJoju! ap ozuanunanbas [a “ojja ap u9ze1 uz “apieo¡w ¡2 Jod epIBuip pepedpiuny el A sajedisiunW Se1go ap 10399410 |3 JOd ep!3L1p sajedioJunyy se1qo ap u9noaJ1g e] aqua “109eJJul ¡ep oninliad ua elmBunsip as ou amb oj Jod “¿a1qeode eonsjuequn Á ¡eyualquie eAneWJou ey e ojuamuiduno sep e sepewej| sej OuIuuJ9) OWNIA US sapepiedioiunia sel uOS “osiesed¡eA ap sajediniuny se1qo ap u9/99a41q e] e epuanbas Á epesyiou any ualq Is “enojeqoJd e1DuaBiIp el aNb BJeJapIsuo) as soJay3 so] sopoz esed anb Jejeyas aqap as “ojund 3159 21905 *ZTOZ AP 035038 3P O€ eyoay uo) opipuodsa, any anb 0] “UpIeg aJIBNIN 101995 |2 SOPPIdOse SeInaJd SIUODBUIOJUl SP SOPe31J11139 SO] SOPoz ap erdo) eJaniuas anb esed “osiesed¡en ap sajedio1unia Se1qo ap u9IaaJIa e] e seniyo “eojeqoud enpuaBip OO) O13/93p 3S LTOZ SP o!nf ap € eyaj uo) “ojuauIpadoJd ¡2 ejuans ep owo) anb Jejeyas aqap as “epuapuajunadns ejsa Jod sepeuapio senuaBip
Se] O) Je10qejo9 e oJuen) ua “aJuaW|euly "8vT
*ose) ajuasaud ¡a ua eo1de ou ¡en) o] “oojeuoDues ojuarupadoJd ¡Sp O¡¡OJesap ¡a axuelmp sopenzaja uppewoju! ap sojuaruanbas esed eo¡¡de enuejsunda1) ey anb eunsa as “VIAS ej Jod sopeyo1jos soultua] so] ua “mo Á esBajzuy “eunyiodo exsandsas Jep ap onay ¡e ojueno ua “oBan7 “LyT
"sOBJe9sap ap oyJosa ns ua ejeyas anb o] ap apualdsap as ou) [8] “UQIDI2AJUI e] SP UONEIN3yUO) e] a2n3s!p pep!ediorunu e] Oe uo) [a Jod anb oxsand “a¡qeo!¡de sa Ou uQI9oeJul ap OmInisuos oyday ¡e asjeue[e ap enuezsunin el “OyuaruIpadold ¡ap sajuapada]ue so] sopipuaje “ose 3159 uy “9pT
"SOJUILOUI SOJUDIDHP ua sopeyode Jas opipod ueÁey anb sazuapadajue O UOIDeUIJOJU! e] ap [el pep:in ej uo) seso) sesjo asjua “asOPuRpuonejas “ze91ja eos uopesadoo) ejsa anb “ajuaueuonipe Á “olJojeuonues
VINS ZN
INV) AP 0UIAIGOD, aIUIIQUIY O1payy ap. enuapuaradns
PS
UN
AT Pl de Chile
de medidas que buscan corregir los hechos que configuran la infracción, así como a contener, reducir o eliminar sus efectos y evitar que se produzcan nuevos efectos.
-
Para que sea procedente la ponderación de esta circunstancia, se requiere que las medidas aplicadas sean idóneas y efectivas, y que a su vez, sean acreditadas dentro del procedimiento sancionatorio. En relación a la idoneidad de las medidas aplicadas, este concepto no sólo se refiere a la aptitud de la medida para hacerse cargo de la infracción, sino también a la oportunidad de la aplicación de éstas, entendiéndose que no es lo mismo la aplicación de una medida correctiva de forma inmediatamente posterior a la comisión de una infracción, a aplicarla luego de transcurrido un largo período. Adicionalmente, como la presente circunstancia actúa como factor que disminuye la sanción a aplicar, se requiere necesariamente que la adopción de estas medidas haya sido iniciativa del titular o del sujeto infractor, en un afán por retornar a un escenario de cumplimiento.
-
En este sentido, en el presente caso no consta la adopción de medidas tendientes a corregir los incumplimientos detectados y levantados en la Formulación de Cargos.
-
En consecuencia, la presente circunstancia no será considerada como un factor de disminución, toda vez que en ningún momento la Municipalidad acreditó la decisión e adoptar medidas correctivas de su propia iniciativa, orientadas a poner término a los hechos constitutivos de infracción, o a eliminar, remediar o disminuir sus efectos.
2.4. Capacidad económica del infractor (artículo 40 letra f) de la LO-SMA)
-
Esta circunstancia ha sido definida por la doctrina española, a propósito del Derecho Tributario, y dice relación con la potencialidad económica vinculada a la titularidad y disponibilidad de la riqueza, así como con la aptitud y la posibilidad real, la suficiencia de un sujeto de derecho para hacer frente a la exigencia de una obligación tributaria concreta por parte de la Administración Pública". De esta manera, la capacidad económica atiende a la proporcionalidad del monto de una multa en relación a la capacidad real del infractor de hacer frente a ésta, la que de no ser considerada podría desnaturalizar la finalidad de la sanción. Mientras una elevada sanción pecuniaria podría ser ejecutada y cumplir su finalidad de prevención especial en el caso de una gran empresa con capacidad económica suficiente, en el caso de una pequeña empresa podría suponer el cierre del negocio sin hacerse efectiva.
-
Para las entidades fiscales, exceptuando las empresas del Estado, el factor de tamaño económico a aplicar se define según la magnitud del presupuesto anual de la entidad, de forma análoga a la definición del factor que se aplica en el caso de una empresa pública o privada de acuerdo a su tamaño económico.
16 Calvo Ortega, Rafael. Curso de Derecho Financiero, l. Derecho Tributario, Parte General, 102 edición, Thomson—Civitas, Madrid, 2006, p. 52. Citado por: Massernar MUÑOz, PATRICIO: El principio de capacidad económica como principio jurídico material de la tributación: su elaboración doctrinal y jurisprudencial en España. Revista lus et Praxis, Año 16, N2 1, 2010, pp. 303 - 332.
37
8€
*3Juawejuaje apidsap as “4enoued 0130 uls
“YN TT ap eynuu ej auodoud e1039n.35U| [29514 8159 “,OJ4390Y opualqap “S00Z/€Z «N VIY | abixa anb souwsis o/A sauopopunu; “siuDuns] DJOd bIpuabunuo) ap sopipayy Á SOBSaly 9p UPIDUINIIA IP UDIH |2 1010QD|3 ON,, US 3JUASISUO) “SOBIE) AP UDNEINUOy e| ap eIqel el ap z .N UoIoeur ey ap opadsay
“yA ZT ap eynuu ej auodosd as *UOIDG 101995 [ap D3JP [3 US 1D]¡O11DSIP DUDA AS AND SOJJ3ÁOIA SO] AP -S21D/NJY SO] D DINSAJ UD/INOWJOfU] owo7 opobaua vas Á asanf 2752 anb bJod “¡p/puaW]y |3 US SOWIDW soIn3on9sa ap Á sor6o.1fnou ap sojsaJ ua aquazsIsuo) “oJ/bojoambiy OJUOUILIAOS AP O1ISOID) [2 1010qU|9 ON, US 3UIISISUO) 's031e) 3P UQIDE/NUIJOY P] SP PQ] e] 2P T .N UQ/IRAJU1 e] e oypadsay JauodoJd e apadold as “uonenunuo) e 'VINS-07 el Sp ES O¡nojue ¡a ua opr9a|qe1sa O] ap prin ua Á “uswey1g ayuasald ¡9 ua ojsandxa Á OJSIA O] AP aSeQ e] a1qos “T9T
NONNIOSEV O NOIMNVS 30 VISINAOYA XI
“UQIDeyaje ap ajuauodulo) ¡e ua uonenen eun aonpold ou amb Jojej un ouo9 uaWepip ajuasald [a ua epelapisuo) 2Jas eINueJsunou1) eJsa “OJJajUe O] JOd “091
“uQDues e] ap uoepaje ap ajusuoduuoo [3 auqos u99nuluusip ap 10198, un ap ug1eo!de el ajuapaxod eJapisuo) as '“4o1191u| J9p OLJ3ISIUIN 19p “OMensiuupy Á ¡euo!8ay O|¡oJesag ap ejlejalasqns e] ap “ediunyy uoneunojuj ap ¡euopen euaxsis ja UnBas “sZ/'LOv'09 SIN e oIpuodsau109 anb '9TOZ Oye ja ajuelmp oxuos anb ¡a uo) ojsandnsald ¡a uOD pepitulojuo) ap “osIeJed|eA 2p pepijediniunin e] ap oxa19uo oseo ¡a uy “6ST
souJa3u| so3sanduu] ap opinas ja enypaja anb uopesisejo e] un3as “oD1u9guoda OYeue] ns e Opuanse ap epenid o esqnd esaldwa eun ap oseo ja ua eo1de as anb ajsnfe ap 10198, [9p UONIUYAP e] e eSo¡pue euojy 3p pepiedoiuny e] ap ¡enue oxsandnsaud jap pnyuu3eu ej unSas auljap as Je91de e uonnurusip 3p 10198, |3 “UQNUES e] ap u9reypaje ap ajuauodulo) fa a1qos UOpNuILusIp ap 10108, Un ap uo1eo!de ey ajuapaxoJd oo) enjena as “pepijedio1uniy e] ap ¡enue ojxsandnsaud ¡ap pnyu3eu ej uo) Opianze ap “olajue o| e u9Duaje uy 8sT
"pepiunuso) ey esed opinfiad un eruanasuo) ouO) aus! “jenos ul un e sopeunsap ajuaw|euiBiuo sosIm9aJ Je1591 18 “sewape ¡ens o] “eoqnd pepiua esjo Jod exsanduu! eynul eun ap o3ed ¡a sa 0] OO) “SeJsInSJd OU Se9IuQuoda sauo/de31qo sajenjuana Jejualua esed sapeynoyip jejuasald ap ajquidaosns sa pepijedisiuny eun “oppuas 2153 U3 “pep iqiuodsip 34q.| 3p sa ojsandnsald Oyop anb asielapisuoo epand anb u1s “onnalqo asa eled ajuawensnpoxa Opnawolduo asopueuodua “OMBYuNuOs ul 3359 3P UQISISAU! E] e opnawos ejsa o3sandnsaud ns “seunulo) senpadsal sel ap eanyno A enos “oouguoxa osaso.d ja ua uonedinnued ns JelmBase Á ¡eoo| pepiunuos e] ap pepisadau sel 139ejsHes se Pep!euy eÁn> 'sapepijediDiuny Se ap 0se) [a eJed “£ST
VINIS ON
NY) AP 0uIa1goO, IUAQUIY OIPay [9P. OS
a
PAE AAA,
Pon (TA
O
e C.C.:
- División de Sanción y Cumplimiento
Rol D-053-2015
39
INUTILIZADO